جستجو در   
امکانات

ساخت و بررسی مقدماتی روایی و پایایی مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی دانش آموزان پایه سوم راهنمایی استان خوزستان
پدیدآورنده : عبادی، غلامحسین-کریمی باغملک،
بازدید : 1254
تاریخ درج : 1385/12/21
منبع :

 
دانشنامه پرتال علوم انسانی و اسلامی :: حقوق :: ساخت :: ساخت و بررسی مقدماتی روایی و پایایی مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی دانش آموزان پایه سوم راهنمایی استان خوزستان

ساخت و بررسی مقدماتی روایی و پایایی مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی دانش آموزان پایه سوم راهنمایی استان خوزستان


چکیده

این پژوهش با هدف ساخت و بررسی مقدماتی روایی و پایایی مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی دانش آموزان دختر و پسر پایه سوم راهنمایی استان خوزستان اجرا شده است.به این منظور با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای 1000 دانش آموز از 10 منطقه آموزشی استان برای اجرای نهایی انتخاب گردید.پس از مصاحبه و اجرای پرسشنامه نظرخواهی بر روی دانش آموزان و شناسایی عوامل به وجود آورنده این نوع اضطراب، پرسشنامه مقدماتی اضطراب ریاضیات تهیه و به صورت اولیه پایایی و روایی آن محاسبه شد.پس از ساخت مقیاس اضطراب ریاضی این مقیاس روی دو گروه 500 نفری دختران و پسران به طور یکسان اجرا شد.داده های حاصل از این نمونه ها از طریق نرم افزار 9- SPSS مورد تحلیل قرار گرفت.دو مقیاس اضطراب ریاضی پسران( MAS-B )در 4 عامل با 41 ماده و اضطراب ریاضی (1)-رئیس پژوهشکده تعلیم و تربیت استان خوزستان.

(2)-عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی بهبهان.

دختران( MAS-G )در 4 عامل با 45 ماده تهیه گردید.پایایی مقیاس اضطراب ریاضی پسران از طریق آلفای کرونباخ 90/0 و اضطراب ریاضی دختران نیز 93/0 به دست آمد.همچنین روایی همگرایی مقیاس ها با استفاده از مقیاس اضطراب عمومی نجاریان و همکاران و اضطراب امتحان ابو القاسمی و همکاران(1375)مورد بررسی قرار گرفت که مقادیر همبستگی دو مقدار با این مقیاس به ترتیب 77/0 و 75/0 و برای اضطراب عمومی 52/0 و 83/0 بود که در سطح 05/ P معنادار بودند.یافته های به دست آمده نشان می دهد که اضطراب ریاضی در دختران و پسران تا اندازه ای متفاوت است.بر اساس نتایج این پژوهش، پرسشنامه های اضطراب ریاضی پسران و اضطراب ریاضی دختران واجد شرایط لازم برای کاربرد در پژوهش های روان شناختی و شناخت میزان اضطراب ریاضی دانش آموزان پایه سوم راهنمایی می باشد.

کلید واژه ها:اعتباریابی، ساخت مقیاس، اضطراب ریاضی.

مقدمه

توجه به خسارت ها و زیان های ناشی از افت تحصیلی که سالانه رقم بالایی از بودجه کشور صرف آن می شود و همچنین عوارض نا مطلوبی که از نظر روحی و روانی دامنگیر دانش آموزان ناکام در امتحانات می باشد.باعث شده است تا رفع مشکلات و موانع درسی به عنوان یکی از ضرورت های موجود در برنامه ریزی ها مطرح گردد.عملکرد تحصیلی دانش آموزان تحت تأثیر عوامل مختلفی است و در صورتی که این عوامل و چگونگی تأثیر آنها بر روند تحصیل دانش آموزان شناخته شود، به خوبی می توان به اهداف نظام تعلیم و تربیت دست یافت.

با توجه به نقش اساسی و روزافزون ریاضیات در زندگی بشر و لزوم توجه به آموزش مفید و کارآمدتر این مفاهیم در دوره های مختلف تحصیلی، ضروری است که کیفیت و شیوه انتقال مطالب و معلومات مرتبط با این درس همچنین قوت ها و ضعف های آن مورد توجه قرار گیرد.به نظر می رسد اضطراب، دلهره و ترس دانش آموزان که با شدت و ضعف های مختلف در گروه زیادی از آنان نسبت به درس

ریاضی وجود دارد، به عنوان یکی از عوامل افت تحصیلی در سالهای اخیر توجه بسیاری از مسئولان و برنامه ریزان آموزشی را به خود جلب نموده است(بیابانگرد، 1372).

اشکرافت(1978)، تأثیرات و کارایی یک نمونه راهبرد مداخله ای برای کاهش اضطراب ریاضیات را مورد مطالعه قرار داد.در این پژوهش که بر روی 69 دانشجوی زن انجام گرفت با استفاده از راهبرد مداخله ای مشاوره تحصیلی، اضطراب ریاضی آزمودنیها کاهش داده شد.نتایج حاصل نشان داده است که بیشترین تأثیر درمان اضطراب ریاضیات در مورد دانشجویانی بود که با علاقه در جلسات درمانی شرکت می کردند.

سوین در سال 1982 با هدف اندازه گیری میزان اضطراب ریاضیات در دانش آموزان دوره دبیرستان و بالاتر مقیاسی ساخته است.در این مقیاس 98 ماده ای، دو عامل اضطراب از اعداد و اضطراب امتحان ریاضی شناسایی و استخراج گردید.ترایس و آگدن(1986)به مطالعه همبستگی اضطراب ریاضیات در اولین سال تدریس معلمان ریاضی دوره ابتدایی و مدت زمانی که آنان این درس را تدریس می کردند، پرداختند.این مطالعه بر روی 40 معلم شهر ماری بالوین 1 آمریکا انجام گرفت.داده های به دست آمده نشان داد که معلمان مضطرب تر زمان کمتری را به آموزش ریاضیات اختصاص می دادند و به جای آن مطالب دیگری را تدریس می کردند.در سال 1987، موریس تأثیر آموزش رایانه ای را بر عملکرد و اضطراب ریاضی 245 کودک اسرائیلی مورد مطالعه قرار داد. بر اساس نتایج به دست آمده، دانش آموزانی که از آموزش رایانه ای استفاده کرده بودند، نگرانی و اضطراب کمتری در یادگیری ریاضیات از خود نشان دادند.هانزلی(1988) نیز نقش جنسیت و اضطراب ریاضی را در کشور کانادا مورد بررسی قرار داد. 146 دانشجوی زن و 45 دانشجوی مرد در این پژوهش شرکت داشتند و آزمون سنجش اضطراب ریاضی 2 را تکمیل کردند.نتایج به دست آمده نشان داد که اضطراب ریاضی واقعا یک پدیده وابسته به جنس نیست و بالاتر بودن اضطراب زنان نشانه ای از ضعف آمادگی آنان در ریاضیات است.

(1)- Mary Baldwin

(2)- Mathematics Anxiety Rating Scale(MARS)

در سال 1991 در ایالت تگزاس شمالی همچنین لاپکوسی موضوع اضطراب ریاضیات در دانش آموزان تیزهوش را مورد بررسی قرار داد.این تحقیق بر روی 66 دانش آموز 15 تا 18 ساله اجرا گردید.نتایج این تحقیق نشان می دهد که دانش آموزان تیزهوش نسبت به سایر دانش آموزان مدارس عادی اضطراب کمتری داشتند.

بارو(1994)، مطالعه منظمی را در زمینه روشهای آموزشی مدیریت اضطراب 1 ( AMT )و بازسازی منطقی منظم 2 برای کاهش اضطراب ریاضیات در دانشجویان انجام دادند.در جریان این مطالعه 60 انشجوی سال اول در رشته جبر به دو گروه آزمایش تقسیم شدند و این روشها بر روی آنان اجرا گردید.بر اساس نتایج به دست آمده از این پژوهش در هر گروه آزمایش اضطراب ریاضیات کاهش یافته و عملکرد تحصیلی افزایش نشان داده است.

بسانت(1995)در ایالت براندن به مطالعه عوامل همراهی کننده اضطراب ریاضی در دانشگاه پرداخت.پژوهشگر با اجرای مقیاس اضطراب ریاضیات سوین و مقیاس نگرش نسبت به ریاضیات بر روی 173 دانشجوی سال اول آمار، عوامل ایجاد کننده اضطراب ریاضیات را بررسی کرد.بر اساس نتایج حاصل، عواملی چون اضطراب ارزیابی کلی 3 ، اضطراب عددی روزمره 4 ، اضطراب مشاهده غیر فعال 5 ، اضطراب عملکرد 6 ، اضطراب امتحان ریاضی 7 و اضطراب حل مسأله 8 در ایجاد اضطراب ریاضیات مؤثر بوده است.

در تحقیقاتی که خارج از کشور انجام گرفته به بررسی موضوع اضطراب ریاضی و مؤلفه های تشکیل دهنده آن، همچنین نقش جنسیت، هوش و رشته تحصیلی در این نوع اضطراب پرداخته شده است و در بیشتر موضوعات تحقیق، مقیاس اضطراب ریاضی سوین به عنوان ابزار سنجش به کار رفته است.

(1)- Anxiety managenet training

(2)- Systematc Rational Restructuring

(3)- General Eveluton Anxiety

(4)- EVERYDAY Numerical Anxiety

(5)- Passive Observation Anxity

(6)- Performmance anxiety

(7)- Mathematics Test Anxiety

(8)- Problem solving Anxity

پژوهشها نشان می دهد که مطالعات اندکی در این زمینه در داخل کشور انجام شده است و تا کنون مقیاسی برای اندازه گیری اضطراب ریاضیات در ایران ساخته نشده است. بنا بر این با توجه به کمبود مقیاسی برای اندازه گیری اضطراب ریاضی دانش آموزان برای کاربرد در پژوهش های روان شناختی و راهنمایی و مشاوره، هدف از پژوهش حاضر، ساخت و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی دانش آموزان دوره راهنمایی می باشد.

روش

جامعه آماری این مطالعه شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر پایه سوم راهنمایی استان خوزستان بود که در سال تحصیلی 81-1380 در آموزشگاههای این استان مشغول به تحصیل بودند.در این سال 106604 دانش آموز در پایه سوم راهنمایی(32 درصد از کل دانش آموزان استان خوزستان)مشغول به تحصیل بودند.

برای انتخاب نمونه ای که بتواند معرف صحیحی از جامعه باشد، ابتدا 38 منطقه آموزشی استان به 5 ناحیه جغرافیایی تقسیم و از هر ناحیه با استفاده از جدول اعداد تصادفی، دو منطقه انتخاب گردید.با توجه به تناسب جمعیت دانش آموزی شهرهای انتخاب شده و استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، جمعا 1000 دانش آموز برای ساخت مقیاس نهایی، شامل 500 دانش آموز پسر(50 درصد)و 500 دانش آموز دختر (50 درصد)و برای بررسی روایی و پایایی مقیاس ها 200 دانش آموز پسر و دختر (100 پسر و 100 دختر)غیر از نمونه اصلی ساخت مقیاس ها انتخاب شدند.در این نمونه دانش آموزان 5/13 تا5/14 ساله(47 درصد دانش آموزان راهنمایی)، بیشترین فراوانی را از نظر سنی داشتند.همچنین حداکثر و حداقل سن آزمودنیها به ترتیب 5/12 و 16 سال بوده است..بر این اساس انتظار می رفت که دانش آموزان گروه نمونه، معرف کلیه دانش آموزان پایه سوم راهنمایی استان خوزستان باشند.

روشهای تحلیل آماری

در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده، از روشهای آماری، میانگین، وایانس، انحراف معیار، ضرایب همبستگی، آلفای کرونباخ و تحلیل عوامل استفاده شد.برای تحلیل داده ها از نرم افزار رایانه ای و Spss/pc استفاده شد.

روش ساخت مقیاس ها

بر اساس خصوصیات و ویژگیهای گزارش شده در متون روان شناسی، به منظور ساخت مقیاسی برای سنجش اضطراب ریاضی، تعدادی ماده با هدف ساخت فرم مقدماتی، تهیه و نوشته شد.علاوه بر این در بررسی اولیه از طریق مصاحبه با تعدادی دانش آموز و دبیر ریاضی پایه سوم راهنمایی، ماده هایی که به نظر می رسید اضطراب ریاضی را می سنجد، تهیه گردید.پس از بررسی فنی ماده ها فرم مقدماتی در اختیار 100 دانش آموز پایه سوم راهنمایی قرار داده شد تا در صورت ابهام یا نارسا بودن ماده ها اصلاحات لازم صورت پذیرد.پس از رفع اشکالات در مرحله دوم، در یک مطالعه مقدماتی بر روی 120 دانش آموز دیگر(60 دختر و 60 پسر)پرسشنامه مقدماتی اصلاح و اجرا شد.از دانش آموزان خواسته شد تا در مقابل هر یک از ماده های پرسشنامه یکی از 4 گزینه«اصلا آشفته نمی شوم، کمی آشفته می شوم زیاد آشفته می شوم و به شدت آشفته می شوم»را انتخاب کنند.همچنین از این گروه خواسته شد تا در صورتی که ابهامی در هر یک از ماده ها وجود دارد با درج علامت آن را مشخص کنند و یا ماده های دیگری که به نظرشان باعث اضطراب ریاضی در آنان می شود و در پرسشنامه وجود ندارد را بنویسند.با توجه به نظرات دانش آموزان و بررسی تک تک ماده ها، 10 ماده حذف و تعدادی از ماده ها نیز از لحاظ نگارش اصلاح گردید.در پایان پرسشنامه نهایی با 70 ماده تهیه و بر روی نمونه اصلی پژوهش(500 پسر و 500 دختر)به منظور تحلیل عوامل در گروه پسران و دختران اجرا شد.

برای تعیین تعداد عوامل استخراجی از مقیاس 70 ماده ای ساخته شده، از آزمون اسکری(کتل، 1966)که بر اساس مقدار ارزشهای ویژه تعداد تقریبی عوامل قابل استخراج را از ماده های پرسشنامه نشان می دهد(مری، 1980)استفاده شد.آزمون اسکری برای دو گروه دختران و پسران جداگانه مورد استفاده قرار گرفت.علاوه بر این از طریق وارسی ماده های استخراجی مشخص گردید که 4 عامل قوی و معنی دار با روش مؤلفه های اصلی 1 برای گروه پسران و 4 عامل برای گروه دختران قابل استخراج (1)- Principal Componenes

می باشد.در مجموع 41 ماده برای گروه پسران و 45 ماده برای دختران پرسشنامه 70 ماده ای ساخته شده، به دست آمد و 29 ماده در گروه پسران و 25 ماده در گروه دختران روی هیچ کدام از عوامل چهارگانه قرار نگرفتند، لذا از پرسشنامه حذف گردیدند.بنا بر این با استفاده از 41 ماده استخراجی در 4 عامل در گروه پسران و 45 ماده استخراجی در 4 عامل در گروه دختران به ترتیب مقیاس اضطراب ریاضی پسران 1 ( MAS-B )و مقیاس اضطراب ریاضی دختران، 2 ( MAS-G )با استفاده از تحلیل عوامل از روش مؤلفه های اصلی ساخته شد.لازم به ذکر است، در گروه پسران ماده«زمانی که معلم ریاضی از شما می خواهد به پای تخته بروید»با بار عاملی 45/0 و ماده«از فکر اینکه ممکن است نسبت به دوستانتان نمره پایین تری بگیرید»با بار عاملی 45%به ترتیب بالاترین و پایین ترین بار عاملی را داشته اند و در گروه دختران، ماده«موقعی که سؤالی را بلد باشید، ولی نتوانید آن را درست انجام دهید»، با بار عاملی 75/0 و ماده«در صورتی که جواب مسأله ای که نوشته اید غلط باشد»با بار عاملی 45/0 در گروه بالاترین و پایین ترین بار عاملی را دارا بوده اند.در آزمون سازی مقیاس اضطراب ریاضیات از طریق تحلیل عوامل، بار عاملی 45%به بالا استفاده گردید.علت اصلی استفاده از بار عاملی 3 45%به بالا، ساخت فرم کوتاه آزمون اضطراب ریاضی می باشد(عبادی، 1381).نمونه ای از مقیاس اضطراب ریاضی دختران( MAS-G )در پایان این مقاله آورده شده است که در آن آزمودنیها باید یکی از 5 گزینه موجود برای هر ماده(اصلا آشفته نمی شوید، آشفته نمی شوید کمی آشفته می شوید، زیاد آشفته می شوید و به شدت آشفته می شوید)را انتخاب نمایند.

مجموع نمره هر آزمودنی برای 41 ماده پرسشنامه اضطراب ریاضی پسران 205 و برای 45 پرسشنامه اضطراب ریاضی دختران 225 می باشد.نمره بالا در این مقیاس نشان دهنده داشتن اضطراب از درس ریاضی در هر یک از گروه ها می باشد.

(1)- Mathematics Anxiety Scale-Boys

(2)- Mathematics Anxiety Scale-Girls

(3)- Factor loading

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

نتایج

قسمت اول:نتایج حاصل از تحلیل عوامل

در جدول های 1 و 2 اطلاعات مربوط به عامل های استخراج شده و سؤالات مربوط برای گروه پسران و دختران آورده شده است.

جدول 1-ماده های مقیاس اضطراب ریاضی(پسران)

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 2-ماده های مقیاس اضطراب ریاضی دختران

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

بر اساس جدول 1 در پرسشنامه استخراجی پسران، بر روی عامل اول 11 ماده، عامل دوم 9 ماده، عامل سوم 13 ماده و عامل چهارم 8 ماده قرار گرفته است.با توجه به نتایج حاصل از تحلیل عوامل داده های به دست آمده از گروه پسران، 41 ماده استخراج شده است بر روی 4 عامل قرار می گیرند.مشخصات آماری و مقیاس اضطراب ریاضی پسران در جدول 3 ارائه شده است در مجموع 75/33 درصد واریانس تبیین شده با چهار عامل قابل توجیه می باشند.به منظور نامگذاری عوامل مقیاس اضطراب ریاضی پسران، ماده های هر عامل و بار عملی هر یک مورد مطالعه قرار گرفت.با توجه به اینکه عامل اول دارای 11 ماده بوده و بیشتر ماده های آن نشان دهنده آشفتگی ذهنی دانش آموزان در مورد به کارگیری اصول و یافته های ریاضی در محیط داخل و خارج از کلاس می باشد و در ماده های اول و دوم(به ترتیب با بار عاملی 58/0 و57/0)، دانش آموزان اضطراب خود را از طریق قرار گرفتن در موقعیت هایی چون بیرون آوردن دفتر و کتاب ریاضی و حل کردن جدول ضرب، ابراز داشته اند، بنا بر این عامل اول تحت عنوان«اضطراب از کاربرد عملی ریاضی»نامگذاری شده است.در ماده های عامل دوم، مواجه شدن با معلم ریاضی به عنوان عامل اضطراب آور معرفی شده است.بنا بر این این عامل تحت عنوان«اضطراب از معلم ریاضی»نامگذاری گردید.عامل سوم نیز به آشفتگی ذهنی دانش آموزان و رویارویی با مسائل ریاضی اشاره داشته و با عنوان«نگرانی از رویارویی با مسائل ریاضی»نامگذاری شد.همچنین ماده های عامل چهارم اضطراب از امتحان و مورد ارزیابی قرار گرفتن را به عنوان عنوان موضوعی اضطراب آور معرفی می کنند.این عامل نیز به عنوان«اضطراب از مواجه با امتحان ریاضی»نامگذاری شد.

بر اساس نتایج تحلیل عوامل گروه دختران، چهار عامل استخراجی شامل 45 ماده می باشد.13 ماده بر روی عامل اول، 12 ماده بر روی عامل دوم، 10 ماده بر روی عامل سوم و 10 ماده دیگر بر روی عامل چهارم قرار گرفته است.مشخصات آماری مقیاس اضطراب ریاضی دختران در جدول 4 ارائه شده است.در مجموع 24/38 درصد واریانس تبیین شده با چهار عامل قابل توجیه می باشند.در ضمن 25 ماده روی هیچ کدام از عوامل چهارگانه قرار نگرفت و از پرسشنامه مقدماتی حذف گردید.در عامل اول این مقیاس ماده هایی حاکی از اضطراب دانش آموزان دختر به علت عملکرد ضعیف در ریاضی و عدم توانایی در پاسخگویی وجود دارد.بنا بر این این عامل با عنوان «نگرانی از عملکرد در درس ریاضی»نامگذاری گردید.در عامل دوم نیزبیشتر داده ها

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

نشان دهنده آشفتگی ذهنی در پاسخگویی به مسائل ریاضی می باشند و دانش آموزان نسبت به نتیجه پاسخ هایی که به این درس می دهند دچار سردرگمی می شوند، بنا بر این عامل دوم تحت عنوان«آشفتگی ذهنی در پاسخ دهی»نامگذاری گردید.سومین عامل مقیاس نیز نشان می دهد که دانش آموزان دختر از روبه رو شدن با مسائل ریاضی در موقعیت های کلاس بیشتر دچار ترس و اضطراب می شوند و در اکثر ماده ها، موضوعاتی نظیر عدم توانایی حل مسأله، نداشتن تمرین کافی و قرائت نمرات توسط معلم به عنوان موقعیت های اضطراب آور معرفی شده است، بنا بر این این عامل تحت عنوان«نگرانی از رویارویی با مسائل ریاضی»نامگذاری شد.در عامل چهارم نیز اکثر ماده ها، وجود یک نوع احساس ناخوشایند و بار عاطفی منفی را نسبت به ریاضی نشان می دهند به طوری که دانش آموزان دختر از قرار گرفتن در موقعت های مواجه با ریاضی احساس بدی را تجربه کردند، بنا بر این چهارمین عامل مقیاس اضطراب ریاضی دختران با عنوان «بار عاطفی منفی نسبت به ریاضی»نامگذاری گردید.

میانگین و انحراف معیار نمرات کل آزمودنیهای پسر و آزمودنیهای دختر در مقیاس اضطراب ریاضی پسران و دختران به ترتیب 45/94 و 63/23 و 54/95 و 77/26 می باشد.

قسمت دوم:نتایج حاصل از بررسی ویژگیهای روان سنجی مقیاس های اضطراب ریاضی پسران و دختران

جدول 3-مقیاس اضطراب ریاضی پسران(500 n )

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 4-مقیاس اضطراب ریاضی دختران( 500-n )

الف-پایایی مقیاس ها

به منظور تعیین پایایی و روایی مقیاس های ساخته شده، به طور همزمان این مقیاس ها روی نمونه 200 نفری در دو گروه پسر(100 نفر)و دختر(100 نفر)اجرا شد.پس از جمع آوری داده ها از روش آلفای کرونباخ برای بررسی پایایی مقیاس ها استفاده گردید. در این روش همسانی درونی ابزار اندازه گیری مورد ارزیابی قرار گرفت که نتایج حاصل در جدول 3 نشان داده شده است.بر اساس نتایج به دست آمده کلیه این ضرایب رضایت بخش هستند.

جدول 5-پایایی دو مقیاس ساخته شده به شیوه آلفای کرونباخ

ب-روایی مقیاس ها

برای بررسی روایی مقیاس های ساخته شده، در این مطالعه دو پرسشنامه اضطراب عمومی و اضطراب امتحان(ابو القاسمی و همکاران، 1375)به عنوان پرسشنامه های

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

ملاک مورد استفاده قرار گرفت و پرسشنامه های اضطراب ریاضی(پسران و دختران)، اضطراب عمومی و اضطراب امتحان به طور همزمان بر روی نمونه 200 نفری (100 دانش آموز پسر و 100 دانش آموز دختر)غیر از نمونه اصلی پژوهش اجرا شد.

ضرایب همبستگی بین نمره آزمودنیها در مقیاس اضطراب ریاضی(پسران و دختران)و سایر مقیاس ها در جدول 6 ارائه شده است.به این ترتیب از طریق روایی همگرا 1 ، روایی مقیاس ها مورد بررسی قرار گرفت(آناستازی 2 ، 1972).بر اساس نتایج حاصل کلیه ضرایب به دست آمده در سطح 05/0 P معنادار است.

جدول 6-ضرایب روایی مقیاس اضطراب ریاضی(دختران و پسران) اضطراب امتحان و اضطراب عمومی

بحث و نتیجه گیری

در مطالعه حاضر از طریق روش آماری تحلیل عوامل، مقیاس هایی برای سنجش اضطراب ریاضی دختران و پسران به ترتیب موسوم به MAS-B و MAS-G ساخته شد که بر اساس نتایج حاصل از ضرایب پایایی و همسانی درونی رضایت بخشی برخوردار بودند.

بررسی دقیق تر یافته های این پژوهش نشان می دهد در اضطراب ریاضی پسران چهار عامل«کاربرد عملی ریاضی، رویارویی با مسائل ریاضی و امتحان ریاضی»نقش اساسی دارند.در حالی که عوامل ایجاد کننده اضطراب ریاضی دختران شامل«نگرانی از عملکرد در درس ریاضی، آشفتگی ذهنی در پاسخ دهی رویارویی با مسائل ریاضی و بار عاطفی منفی نسبت به ریاضیات»می باشند.

از بین عوامل فوق عامل رویارویی با مسائل ریاضی بین پسران و دختران مشترک (1)- Convergent validity

(2)- Anastasis

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

است و بقیه عوامل با یکدیگر تفاوت دارد.پسران معمولا بیشتر از دختران در موقعیت هایی قرار می گیرند که باید مفاهیم ریاضیات را به کار گیرند.بر اساس فرضیه های جامعه شناسانه نقش جنسی(هانزلی و همکاران، 1998)، زنان در امور ریاضی تجارب کمتری دارند و عدم انتخاب این عامل از طرف دختران می تواند، ناشی از کمی تجربه آنان در به کارگیری ریاضی باشد.عامل معلم و امتحان ریاضی نیز از عوامل مخصوص پسران بوده است در حالی که نگرانی از عملکرد در درس ریاضی آشفتگی ذهنی در پاسخ دهی و بار عاطفی منفی نسبت به ریاضیات عواملی بوده است که بیشتر مورد نظر دختران قرار گرفت.دلیل انتخاب این عوامل را می توان به ویژگیهایی شخصیتی و عاطفی بین دو جنس دختر و پسر و نحوه برخورد با آنان در محیط اطراف، ذکر کرد. در جدول 7-عوامل استخراجی از طریق تحلیل عوامل برای مقیاس ها اضطراب ریاضی(پسران و دختران)

بررسی کلی عوامل به دست آمده از مقیاس اضطراب ریاضیات نشان می دهد، عواملی چون اضطراب حل مسأله، امتحان ریاضی، اضطراب عملکرد، و اضطراب از کاربرد ریاضی در فعالیت های روزمره، مشابه با عوامل به دست آمده در تحقیقات خارجی می باشد.این عوامل در حقیقات سوین(1982)و بسانت(1995)نیز به عنوان عوامل مؤثر در ایجاد اضطراب ریاضیات شناخته شدند.

عوامل دیگری چون اضطراب از معلم ریاضی و آشفتگی ذهنی در پاسخ دهی، مخصوص به دانش آموزان ایرانی بوده و در تحقیقات مشابه خارج از کشور موجود نمی باشد، بنا بر این لازم است در زمینه علل اضطراب زایی چنین عواملی در داخل کشور بررسی بیشتری صورت پذیرد.

عمده ترین محدودیت این مطالعه اعتباریابی این مقیاس ها از طریق روش پرسشنامه ای بوده است.علاوه بر این مقیاس های ساخته شده روی گروههای اضطرابی مورد بررسی قرار نگرفته است.لذا پیشنهاد می شود که در پژوهش های آینده، روایی مقیاس های MAS-B و MAS-G از طریق سایر روشهای بالینی نیز مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.همچنین اعتبار یابی ابزارهای ساخته شده در سایر گروهها، به ویژه دانش آموزان مضطرب بررسی شود.با توجه به نتایج این پژوهش یکی از عوامل مهم داشتن اضطراب در درس ریاضی خودانگاره منفی در ناتوانایی حل مسائل ریاضی است که دانش آموزان نسبت به حل مسائل ریاضی دارند.بنا بر این پیشنهاد می گردد مشاوران مدارس باکمک متخصصان از طریق به کارگیری روشهای مختلف افزایش عزت نفس جهت ایجاد خودانگاره مثبت به درس ریاضی استفاده به عمل آورند.

منابع

آلن، مری.(1980)، مقدمه ای بر نظریه های اندازه گیری، ترجمه علی دلاور، (1374)، تهران، انتشارات سمت.

آناستازی، آنه.(1972)، روان آزمایی، ترجمه محمد نقی براهنی، (1371)، تهران، نشر دانشگاه تهران.

ابو القاسمی، عباس و همکاران.«ساخت و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش اضطراب امتحان»،

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

فصلنامه علمی و پژوهشی علوم تربیتی و روان شناسی، دانشکده روان شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، سال دوم، شماره 3 و 4.

بیابانگرد، اسماعیل.(1372)، سنجش اضطراب امتحان و مقایسه سه روش درمانی حساسیت زدایی منظم، خودآموزش دهی مایکنبام و شناخت درمانی بک در کاهش آن، پایان نامه دکتری، دانشکده روان شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی.

عبادی، غلامحسین.(1381)، مقاله پژوهشی آزمون سازی با استفاده از روش تحلیل عوامل، زیر چاپ.

وصول:10/7/82

پذیرش:13/11/82

کليه حقوق برای پرتال علوم انسانی محفوظ است