جستجو در   
امکانات

جفری چاسر و قصه های کنتربری
پدیدآورنده : قیطانچی، جاوید
بازدید : 867
تاریخ درج : 1388/5/5
منبع :

 

جفری چاسر و قصه های کنتربری


چکیده:

جفری چاسر به عنوان پدر شعر انگلیسی شناخته شده و مابین قرون وسطا و جدید، پشتوانه ای بزرگ برای زبان و ادبیات انگلیسی بوده است. سبکهای شعری که او بنیان گذاشت، مورد استفاده بزرگانی چون اسپنسر(2) ، شکسپیر(3)، میلتن، درایدن و پوپ قرار گرفت. دانستن سه زبان لاتین، فرانسه و ایتالیایی ، بیست و پنج سال خدمت در دربار و آشنایی نزدیک با زندگی و آداب و رسوم بزرگان انگلستان ، سفرهای او به فرانسه، ایتالیا و اسپانیا و دیدارهایی که با بزرگان ادب چون بوکاچیو و پترارک داشت، و نیز مطالعه آثار آنها سبب شد که قدرت علمی و فرهنگی و دید و آگاهی فوق العاده ای را نسبت به طبقات مختلف جامعه حاصل کند و به بالاترین و حسّاس ترین مقام دولتی و درباری برسد. شاهکارهایی را که او خلق کرده، امروز نیز چاپ و منتشر می شود و نام وی پس از ششصد سال، هنوز زنده و جاودان باقی مانده است.

واژه های کلیدی: ادبیات انگلیسی، شعر، قصّه، لهجه، سبک، زیارت.

______________________________

1. Geoffrey Chaucer(1340-1400), The Canterbury Tales

2. Edmund Spencer(1552?-99)

3. William Shakespeare(1564-1616)

مقدمه:

تاریخ زبان و ادبیات انگلستان به طور کلّی به سه دوره یا قرون تقسیم شده است: انگلیسی دوره قدیم یا کُهن، انگلیسی دوره میانه یا قرون وسطا و انگلیسی دوره جدید یا مُدرن. دوره انگلیسی میانه یا قرون وسطا 400 سال طول کشیده یعنی با پیروزی نرماندی ها در سال 1066 میلادی آغاز و در سال 1476 با آمدن صنعت چاپ به انگلستان توسط ویلیام ککستون(1) و دایر شدن چاپخانه در کلیسای جامع وِست مینستر(2) پایان می یابد. معمولاً برای سهولت در تقسیم بندی، تاریخ شروع و پایان دوره قرون وسطا به صورت "1100 الی 1500 میلادی" نشان داده می شود. جفری چاسر یکی از بزرگترین شعرا و قصّه نویسان است که با آمدن صنعت چاپ آثار او نیز چاپ و منتشر شده. وی به نام پدر شعر در ادبیات انگلستان شناخته شده(سَمپسن جورج، 1970، صفحه 69). چاسر در اواخر دوره میانه زندگی می کرد و با نوشته های منظوم و منثور خود میراث قرون وسطا را به دوره جدید منتقل ساخت. در این مقاله تغییراتی که بین دو دوره میانه و جدید در زبان و ادبیات پیش می آید، با اشاره به موقعیّت علمی، اجتماعی و درباری چاسر بررسی خواهد شد. قصّه های کنتربِری که بهترین اثر چاسر شناخته شده، مورد تفسیر قرار می گیرد و نمونه ای از پیشگفتار کلّی آن به دو صورت انگلیسی جدید و میانه با مفهوم فارسی آنها داده خواهد شد. در قسمت بعدی مقاله، جنبه های دیگری از زندگی و آثار چاسر با تکیه به قصّه های کنتربری مورد بررسی قرار می گیرد. اشاراتی به سفر حج و زیارت باشکوه خانه خدا پایان بخش مقاله خواهد بود.

آثار چاسر در انتقال دگرگونی های زبان هم از نظر آوایی و هم از نظر نگارش، به عنوان نمونه در میان دو دوره قرون وسطا و قرون جدید مورد مطالعه قرار می گیرد. لهجه ای که او به کاربرد، لهجه میدلَند شرقی بود که در لندن و در دو دانشگاه آکسفورد و کمبریج محاوره می شد و همین لهجه بود که پایه و اساس انگلیسی معیار ادبی و جدید امروزه قرار گرفت. چاسر همچنین برخی از سبکهای شعر و ادب

______________________________

1. William Caxton(1422?-91)

2. Westminister Abbey

امروز را بنیان گذاشت و اهمیّت ادبیات انگلستان را به درجات بالاتری سوق داد. بعضی از سبکهای شعری را که او برای نخستین بار به کار برد، به نام او در ادبیات انگلیسی ثبت شده است. یکی از این سبکها "رایم رویال"(1) نام دارد که به صورت بندهای هفت سطری منظّم نوشته شده و هر سطر آن دارای ده سیلابل یا هجاست و شیوه یک هجای کوتاه و یک هجای بلند با سبک ویژه قافیه ها به کار گرفته شده است (2) . این سبک را چاسر در آثاری همچون ترویلوس ، کرسیدا(3) ، شورای مرغان (4) و چندین قصّه از قصّه های کنتربری به کار برده است. پس از او شاعران و نمایشنامه نویسان بزرگ دیگری مانند سرتامس وایت (5) ، ادموند اسپنسر، ویلیام شکسپیر، مایکل درِیتن (6) ، ویلیام موریس(7) و ملک الشعراء انگلستان جان مِیسفیلد (8) نیز این سبک را به کار برده اند.

برخی شاعران و نویسندگان قرن پانزده و شانزده، که بیشتر اسکاتلندی بودند و زیر تأثیر سبک و سلیقه چاسر دور هم گرد آمده بودند،اگرچه نوشته های آنها به جای سبک چاسر، بیشتر سبک اسکاتلند را نشان می داد، خود را "چاسریهای اسکاتلند"(9) می نامیدند. "پیشروان این مقلّدان چاسر عبارت بودند از رابرت هنریسن (10) ، ویلیام دانبار(11) ، گوین داگلاس(12) ، سر دِیوید لیندسِی (13) و جیمز اوّل (14) پادشاه انگلستان (کادن جی اِ،1984،صفحات 537 و610تا611)."

یکی دیگر از تغییراتی که به دست چاسر در زبان و شعر و ادب انگلیسی به وجود آمد، تبدیل جناس آوایی واژه ها(15) - که در شعر انگلیسی دوره قدیم مرسوم بود - به وزن و قافیه است(16). زبان فرانسه در قرون وسطا در انگلستان به صورت زبان و فرهنگ دربار پذیرفته شده بود. چاسر با آوردن سبک و سلیقه های فرانسوی و ایتالیائی در قالبی که بیشتر سلیقه خود او بود به گنجینه زبان و ادب انگلستان کمک بزرگی کرد. قصّه های کنتربِری هم به همان ترتیب است، آثار دوره های گوناگون را با بیان صُوَر متفاوت انسانی به نمایش می گذارد. انسانهای آن قرن و به طور کلی انسان زیر ذره بینها کنترل می شود، و بر این اساس با تمام جزئیّات و نکات

______________________________

1. rhyme royal (or Chaucerian Stanza)

2. iambic pentameter, ababbcc

3. Troylus and Crysede

4. The Parliament of Fowls

5. Sir Thomas Wyatt(1503?-42)

6. Michael Drayton (1563-1631)

7. William Morris (1834-96)

8. John Masefield (1878-1967)

9. Scottish Chaucerians

10. Robert Henryson (1430-1506)

11. William Dunbar (1465?-1530?)

12. Gavin Douglas (1474?-1522)

13. Sir David Lyndsay (1490-1555)

14. King James I (1394-1437)

15. alliteration

16. rime/rhyme

ظریف از جهات و ابعاد مختلف توصیف و بیان می گردند. آنچه در این سبک زیبا و گویا دیده می شود و در تمام پیشگفتارها و بیشتر قصّه ها نیز صدق می کند این است که چاسر به عنوان معلم و یا مسئول، اشخاص را مورد راهنمایی و یا نصیحت قرار نمی دهد، بلکه او مسائل را مطرح و به گونه ای احسن نشان می دهد و نتیجه گیری را به عهده خواننده می گذارد.

قصّه های کنتربِری که میان سال 1386 و واپسین روز زندگی او نوشته شده، به علت درگذشت او به صورت ناتمام باقی مانده است. این قصّه ها و بویژه پیشگفتار آنها بهترین اثر چاسر و بلوغ و نبوغ ذهنی او را نشان می دهد که نتیجه بیست و پنج سال خدمت و زندگی درباری و آشنایی نزدیک او با آداب و رسوم مردم در سطوح مختلف بوده است. پادشاهانی چون ادوارد سوم و ریچارد دوم و خانواده اشرافی دربار به چاسر اطمینان کرده، پستها، مسئولیتها و مأموریتهایی را به عهده وی گذاشتند. چاسر در سن نوجوانی خدماتی بسیار ابتدایی دربار چون "پیشخدمتی، تنظیم رختخوابها، حمل شمع های روشن، و خریدهای جزئی و پیک بری" (کاگهیل نِویل، 1963، پیشگفتار صفحه 2) را به عهده گرفت، ولی به تدریج به بالاترین مقامها رسید و به عنوان صمیمی ترین و نزدیک ترین فرد دربار مورد اطمینان کامل قرار گرفت. سفرهایی مکرّر به فرانسه، ایتالیا و اسپانیا کرد که همه مأموریتهای رسمی بودند که به عهده او واگذار می شد و یک نوع تجربه و آموزش نیز به حساب می آمدند. در ضمن این مسئولیتهای رسمی درباری، چاسر از مطالعه و نوشتن شعر نیز غافل نبود. وی در فرصتهایی که پیش می آمد حتّی اشعار خویش را برای اعضای دربار قرائت می کرد. سه زبان سیاست یعنی زبانهای لاتین، فرانسه و ایتالیایی را یاد گرفته بود و در تقلید از اشعار فرانسه بعضی از آثار خود را به صورت مزدوجه هایی بر وزن آیَمبیک پنج پایه (1) می سرود که بعدها شعرای مهمّی چون اسپنسر، شکسپیر، بن جانسون (2) ، جان دان (3) و به ویژه الکساندر پوپ (4) و جمع دیگری به همان سبک شعرهای خود را سرودند.

______________________________

1. heroic couplet

2. Ben Jonson/Benjamin Jonson (1572-1637)

3. John Donne (1571 or 1572-1631)

4. Alexander Pope (1688-1744)

قصّه های کنتربِری مجموعه ای از قصّه هاست که در چهار چوب زیارت کلیسای جامع کنتربِری و زیارت مقبره تامس بِکِت قدّیس(1) سروده شده است. "آگوستین که نخستین اُسقُف اعظم رومی بود در سال 597 کنتربِری را که واقع در ناحیه کِنت انگلستان است، مرکز کار و فعالیتهای کلیساهای انگلستان قرار داد" (دان چارلز،1952،صفحه 8). "کلیسای جامع کنتربِری بین سالهای 1070 و 1180 ساخته شد و در ساختمان آن در سده های پانزده و نوزده تعمیرات اساسی انجام پذیرفت و بخش هایی نیز به آن افزوده شد. نمازخانه ترینیتی(2) که مقبره بِکِت را در خود محفوظ می دارد، مکانی است که در سال 1170 بِکِت در همان جا به شهادت رسیده است. بِکِت متولد 1118 بود و در هنگام شهادت مقام ریاست وزرای دربار هنری دوم را بر عهده داشت و همچنین اُسقُف اعظم کلیسای جامع کنتربِری بود. در پایانی ترین بخش شرقی کلیسا، برج گِردی وجود دارد که نام "چلچراغ مدوّر یا تاج بِکِت" بدان داده شده است. بین سده های هشت تا یازده ساختمان کلیسا هرچند وقت یکبار مورد حمله دانوها قرار می گرفت و سرانجام در سال 1011 به آتش کشیده شد. مقبره بِکِت از قرن دوازدهم تا سال 1538 زیارت می شد تا اینکه به دستور هنری هشتم، زیارتگاه تخریب و محتوای آن مصادره گردید. در جنگ جهانی دوم نیز به وسیله حمله های هوایی آلمانها خسارات فراوانی به شهر کنتربِری وارد شد ولی کلیسا به صورت جدّی بمباران نشد و از آن به بعد نوسازی و تعمیراتی نیز انجام شده است. مطابق سنت انگلستان، امروزه اُسقُف اعظم کلیسای جامع کنتربِری، عضو مجلس اعیان(3) در انگلستان است و در مراسم تاجگذاری، گذاشتن تاج به سر پادشاه جزو وظایف ایشان است"(اِنکارتا،1998). "کنتربِری شهری است تاریخی در کنار رودخانه استوِر (و یا استاور)(4) در ناحیه کِنت که در جنوب شرقی انگلستان قرار دارد. کنتربِری از نظر مذهبی و حضور روحانیون، پایتخت به شمار می آمد. محل اقامت اسقف اعظم انگلستان و مورد توجّه مسافران، جهانگردان و زائران قرار دارد. جمعیّت ناحیه کنتربِری در سال 1991، 127100 اعلام شده

______________________________

1. St Thomas à Becket (1118?-70)

بِکِت، اُسقُف اعظم کلیسای جامع کنتربِری، در 29 دسامبر سال 1170 میلادی، داخل کلیسای جامع کنتربِری به شهادت رسید و دو سال بعد به طور رسمی در زمره مقدّسان نام او ثبت گردید. زندگی و شهادت او موضوع نمایشنامه هایی است که توسط: جی.دارلی (G. Darley) و آ. تنیسون ( A. Tennyson) و تی.اِس اِلیوت (T.S. Eliot) به رشته تحریر در آمده اند.

2. Trinity Chapel

3. House of Lords

4. Stour River

بود"(گرولیر،1996).

امروزه زائران بسیاری از جاهای دور و نزدیک به زیارت بِکِت می شتابند و کلیسای جامع به علت بلندی ارتفاع، مشرف به شهر است و اصولاً حالتی مذهبی و روحانی نیز بر شهر حاکم است. در درون کلیسا، علاوه بر بِکِت آرامگاههای دیگری نیز وجود دارد که زیارت می شوند. مطابق باور و سنت قدیمی، زائران شمع هایی در آرامگاه بِکِت به صورت نذری روشن می کنند. در همان نزدیکی آرامگاه، ماشین خودکاری قرار داده شده که با انداختن قیمت شمع به صورت سکّه به داخل آن، یک عدد شمع به طول تقریبا هشت و به قطر سه سانتیمتر بیرون می آید که زائران آن را روشن می کنند و در محل مخصوص قرار می دهند. در اطراف آرامگاه، روی سکوهای کناری، آلبومهایی قرار داده شده که در آنها عکس و تاریخچه زندگی و مأموریتهای مذهبی انگلیسی تبارانی که در گوشه کنار دنیا در سالهای اخیر و یا گذشته های دور، از نظر مسیحیّت به شهادت رسیده اند مورد مطالعه مردم قرار می گیرند. پیشینه تاریخی، مذهبی و جغرافیایی این شهر سبب شده است که مردم بیشتری از این شهر و زیارتگاه دیدن کنند. این شهر هنگام رفتن از لندن به سواحل شرق انگلستان و رسیدن به دریای مانش در بین راه قرار گرفته و بیشتر مسافران در آنجا برای استراحت، زیارت و خریداری ارمغان ها توقّف می کنند.

در قصّه های کنتربِری، جمعی از زائران با همراهی یکدیگر به سوی کنتربِری برای زیارت بِکِت می روند، "اینان سی نفرند و هریک دارای پیشه مخصوص. یکی بازرگان است، دیگری ملاّک، یکی سلحشور است و آن یک راهبه، یکی راهب است و همسفرش درودگر، یکی رنگرز است و دیگری آسیابان، یکی کشاورز است و آن یک دریانورد. به اختصار آنکه همه طبقات مردم انگلیس در آن عصر نماینده ای در این جمع رهسپار است. اینان شامگاهی در میهمانسرایی گرد هم می آیند. چاسر که شاعر است، با صاحب میهمانسرا نیز به گِرد همین میز نشسته است. سخن از هر دری به میان می آید و تدبیری به ذهن صاحب میهمانسرا

می رسد:

خواهران من! خواهران من! برادران من! توجّه کنید! توجّه کنید! شما به زیارت بِکِت می روید، به سوی کنتربِری، مرا هم همراه خود ببرید. اجازه دهید من سی ویکمین همسفر شما باشم. من با شما خواهم بود، امّا به یک شرط، و آن این که در این سفر تا شهر کنتربِری هریک حکایتی بگویید و در موقع بازگشت نیز هرکدام حکایتی دیگر. این قصّه ها و داستانها رنج سفر را برما هموار خواهد کرد. من به هرکدام از شما که بهترین قصّه را بگوید در همین میهمانسرا یک شام مجّانی خواهم داد، موافقید؟ بلی، بلی، بلی ... نمی شه...

سی و یک تن با شصت و دو حکایت و چون هریک از داستان گویان و قصّه پردازان از صنف و مقام و شغل و طبقه مختلف اجتماع اند بنابراین، این شصت و دو حکایت نمایشگر اندیشه و شیوه زندگی مردم انگلیس در قرن چهاردهم خواهد بود. تدبیر چاسر و طرح او استادانه بود. هرچند این طرح هم ابتکار خود او نبود، زیرا بوکاچیو، داستان پرداز ایتالیایی پیش از وی داستان "دکامرون"(1) را به همین شیوه تنظیم کرده بود. امّا کتاب قصّه های کنتربِری بیش از بیست و سه داستان ندارد و سبب آن آشکار است. عمر شاعر وفا نکرد و از جمع سی و یک مسافر حتّی هشت تن از آنان نتوانستند در نخستین مرحله داستان خود را بازگو کنند، چه رسد به آنکه دومین حکایت را به هنگام بازگشت برای یاران بگویند.

قصّه های کنتربِری گونه گونند و هریک در نوع خود دلپذیر، امّا قصه هایی که بیشتر دهان به دهان می گردد، قصّه های راهب، آسیابان، زنی از اهالی باث، کشیش آمرزش دهنده، و افسانه راهبه دوم است. کتاب منظوم روایات کنتربِری شاهکار جفری چاسر، مجموعا 18000 بیت دارد. زبان فاخر چاسر هرچند خود اساس زبان ادب انگلیس شد با این حال در عصر کنونی و برای نوآموزان ادب انگلیس قابل فهم نیست. سراسر فصل مشحون از تعابیر زیبا و شاعرانه است و چون هر قصّه و داستان مقدّمه ای دارد که در آن مقدّمه چاسر سر و وضع و شکل و لباس گوینده

______________________________

1. Decameron

دِکامرون توسط بوکاچیو بین سالهای 8431 و 8531 میلادی نوشته شده است.

داستان را بیان می کند، بنابراین افسانه های کنتربِری تنها یک کتاب قصّه نیست، بلکه آیینه روشن و تابنده ای است که برای خواننده می تواند نمایشگر زندگی مردم قرن چهاردهم انگلستان باشد."(1)

در اینجا هیجده سطر آغازین پیشگفتار قصّه های کنتربِری،نخست به فارسی و بعد به انگلیسی امروزی و بعد به زبان خود چاسر، یعنی اواخر قرون وسطی با توضیح لغات ارائه می شود. برای خواندن انگلیسی قرون وسطا آموزش و تعلیمات زبان شناسی لازمه کار است، ولی اگر با صدای بلند خوانده و گوش داده شود و یا به بعضی از هجاها توجّه شود به انگلیسی امروزه نزدیک و قابل درک و فهم است. یکی از تغییرات جالبی که اتّفاق افتاده، حرف "e" آخر کلمات است که در دوره چاسر همه "e" ها تلفّظ می شده، امروزه این حرف در آخر کلمات باقی مانده، ولی تلفّظ نمی شود. اختلافهای زیادی نیز وجود دارد که مجال بیان آنها در این مقاله نیست. برای بیان اختلافها و کمک به فهمیدن زبان دوره چاسر متخصصین و زبان شناسان کتابهایی نوشته اند که برخی از آنها که اخیرا چاپ شده، جزو فهرست کتابها در پایان این مقاله ذکر گردیده است. اینک اشاره ای هرچند تحت اللفظی به آغاز زیبای پیشگفتار عمومی در آغاز مجموعه قصّه های کنتربِری:

ترجمه از متن انگلیسی امروزین

آنگاه که در آوریل، باران بهاری فرو می ریزد

تا خشکی ماه مارس را با طراوت خود بشوید

و ریشه های تشنه کام را جرعه جرعه باران بنوشاند

تا از زهدانشان برگ و شاخساران پرشکوفه برویانند؛

و آنگاه که نسیم صبا، خاک تیره را فرش زمردین می گستراند،

______________________________

1 - مطالبی که در اینجا نقل شده است، برای نشان دادن موقعیِت چاسر در ادبیات انگلستان و جهان تهیِه گردیده و سالها پیش در رادیوی ایران با شرکت چندین تن به صورت یک نمایش اجرا و پخش شده است. در اینجا مطالبی که مربوط به گفتار این مقاله است عینا داده شد. در صفحات پیشین مقاله، با توجّه به محتوای این قسمت و کل برنامه، کوشش شده است که از تکرار مطالب خودداری شود.

تا دشت و دامان و درختان، پیراهن سبزینه بهاری بر تن کنند

و آن زمان که برج حمل به نیمه می رسد؛

مرغکان در پناه مرغزاران و آرامش علف زاران،

تمامی شبان و روزان را نغمه سر می دهند؛

در این لحظه های پرشکوه، زایران به نیایش دل می سپرند.

پار و پیرار نیز، زایران دل تشنه زیارت

به خاکبوسی آستانه یی چنین مبارک

دلبسته سفر به کرانه های پرقصه و پر رخداد شدند.

از هر کران، از گوشه و کنار انگلستان

همگان دلبسته سفر به کنتربِری شدند

در جست و جوی توماس مقدس،

تا از دم مسیحایی او، همانند گذشته

آلامشان شفا یابد.

اینک آغاز پیشگفتار عمومی به انگلیسی امروزین:

When in April comes the gentle rain

To end the drought of March, and bathe again

Each thirsting root in liquid of such power

That root must send forth leaf, then bud and flower;

And when Zephyr, Westwind, softest breeze,

Inspires in all the meadows and the trees

Their fresh new greening; and the springtime sun

Has halfway through the sign of Aries run;

And all small birds that sing all day do try

To sing all night and sleep with open eye

(Their hearts inspired by Nature''''s tutelage);

Then all men long to make a pilgrimage.

And last year''''s pilgrims, hearts beguiled once more,

Long for more distant saints, more fabled shore.

And especially, from every shire''''s end

Of England, now, to Canterbury they wend

To seek St. Thomas, by whose blessed will

They all were helped to health when they were ill.

اکنون آغاز پیشگفتار عمومی به زبان انگلیسی که خود چاسر در اواخر قرون وسطا به کار می برد، همراه واژگان مترادف آنها به انگلیسی امروزین:

Whan that Aprill with his shoures sooteWhen sweet

The droghte of March hath perced to the roote

And bathed every veyne in swich licoursuch liquid

Of which vertu engendred is the flour,By power of which

Whan Zephirus eek with his sweete breethalso

Inspired hath in every holt and heethwood heath

The tendre croppes, and the yonge sonneshoots

Hath in the Ram his half cours y-ronne,

And smale foweles maken melodyebirds make

That slepen al the nyght with open eye,

So priketh hem Nature in hir corages,stirs them their hearts

Than longen folk to goon on pilgrymages,Then long go

And palmeres for to seken straunge strondes,pilgrims seek strands

To ferne halwes kouthe in sondry londes.distant shrines known

And specially, from every shires ende

Of Engelond, to Caunterbury they wende,

The holy, blisful martir for to seke

That hem hath holpen whan that they were seeke. helped sick

زیارت کنتربِری، به نظر می رسد از 16 تا 20 آوریل، یعنی در مدّت پنج روز انجام گرفته. در آن روزگاران گردآوری حکایات مرسوم بود و مباحثی را که چاسر به صورت داستان بیان کرده، همانند موضوعات بیشتر داستان نویسان، همه اتفاقات ویا حوادث تازه نیستند. حتی برخی از داستانهای چاسر پیش از این دو بار توسّط دیگر نویسندگان بیان شده است. منتها نحوه گفتار قصّه ها و بخصوص پیشگفتار قصّه ها دست اوّل و سبک آنها مخصوص چاسر است. قهرمانان قصّه ها در بیان

داستان، عقیده و روحیّه خود را با کلمات و ترتیبی بیان می کنند که ظاهر و باطن، و شخصیّت خود آنها را نشان می دهد. آنها عقاید متفاوتی دارند و گاهی باهم به مناظره می پردازند و در این مناظره، ساختار ذهنی آنها بیشتر و بیشتر آشکار می گردد. اکثر شخصیتها همان مردم عادی زمانه هستند که لب به سخن گشوده اند. افرادی ساده، مهربان، خوش برخورد، صمیمی و راستگو. افرادی که در کاروانسرا و مهمانخانه ها دور هم جمع می شوند و تصمیم می گیرند و به دین خود وفادارند و راهی طولانی را برای رسیدن به زیارتگاهها طی می کنند و در این زندگی ساده و زیبا، ایمانشان به حدّی قوی است که حتّی مریضهای خود را به اماکن متبرّکه می برند تا شفای آنها را بگیرند.

پیشگفتار قصّه های کنتربِری نبوغ چاسر را به معرض نمایش می گذارد و در تمام ادبیات چیزی شبیه آن نبوده است. تصویر دقیق، طبیعی و گویایی است که کل طبقات جامعه آن روز انگلستان و اروپا را دربر می گیرد و به تدریج این تصویر فاصله جغرافیایی بیشتری را پیدا می کند و زمانهای دور و دورتر و به دوره های باستان رفته و مشرق زمین را نیز لمس می کند. و لذا شخصیتها منتخبی از انسانها هستند که می توانند در هر مکان و زمانی قرار گرفته باشند. آنها نمونه انسانهایی هستند از طبقات مرفّه و محروم، پیر و جوان، مرد و زن، روحانی و غیر روحانی، باسواد و بی سواد، پرهیزکار و ناپرهیزکار، شهرنشین و روستایی .... چاسر روح زیارت و خداشناسی و برابری و برادری را نیز در این سفر به نمایش درمی آورد. اگر وسیع تر و عمیق تر به این موضوع فکر کنیم، مگرنه آن است که زندگی بشر و بطور کلی نسلها در این دنیا یک نوع سفر بیش نیست، سفری که همیشه در جریان است و از همان روز تولّد، با همان سادگی و معصومیت، سفر زیارتی آغاز می گردد و در این سفر گاهی راه بسی دشوار، و برای گذشتن از خانات، کاروانسراها، مهمانخانه ها و منزل ها می باید سعی و کوشش فراوان به عمل آورند و آزمایشهایی را نیز بگذرانند. و لذا همه و همه به سوی یک زیارتگاه که نهایتا بارگاه باعظمت خالق یکتاست در

حال شتابند.(1)

در اینجا که سخن از زیارت و سفر به سوی معبود یکتاست، چقدر بجاست که اشاره ای کنیم به زیارتگاهها و محلهای متبرّکه بی شمار و شفابخش مسلمانان، با تمام قدمت و قدرشان که هزاران هزار زائر را در شب و روز، در تمام فصل های سال پذیرا هستند. و چقدر باشکوه است زیارت خانه خدا. محلّی که میلیونها زائر، بزرگترین و باشکوه ترین سفر زیارتی بشر را همه ساله به اجرا درمی آورند: در یک لباس و از هر طبقه و از هر قارّه و در هر سنّی از بلوغ ذهنی، مرد و زن، سفید و سیاه، باسواد و بی سواد، همه و همه به صورت برادر و خواهر به یک زبان به خالق خود لَبَّیْک می گویند. و امروزه عظمت و بزرگی آنها به کمک دستگاههای الکترونیکی و ماهواره ای، به صورت زنده و تصاویر گویا در دورترین گوشه و کنار این کره خاکی به سمع و نظر همگان می رسد. این زائران، بندگان متّقی و خوب خداوند، که موفّق به حضور در بارگاه پرعظمت خالق خود گردیده اند با صدای یکسان و رسا یکزبان و یکدل می گویند:

لَبَّیکَ اللهُمَّ لَبَّیکْ،اِنَّ الحَمدَ وَالشُکرَ وَالنِعمَةَ لَکَ لَبَّیْک، لا شَریکَ لَکَ لَبَّیْک

خداوندا! گوش به فرمان توییم، به راستی که ستایش و شکر و نعمت از تواست، گوش به فرمان توییم، ای خداوند بی همتا

خداوندا! ما به وظیفه خود عمل کردیم، به مسلمانی خود عمل کردیم، آمدیم در این روز به زیارت خانه تو، آمدیم در اینجا نماز بگذاریم، و از نعمتهایی که به ما ارزانی داشته ای شکرگزار باشیم. آمدیم از تو برای گناهانمان طلب آمرزش کنیم، خداوندا تو بخشنده و مهربان هستی و رحمت تو به همه جا رسیده، گناهان ما را ببخش. ما به صحرای عرفات آمدیم تا معرفت و آگاهی خود را افزون بخشیم، ما را به راه راست هدایت فرما. با این سفر و با این زیارت تجدید عهد می کنیم که بندگانی درستکار بوده و به دستورات تو وفادار باشیم.

______________________________

1 جان میلتن (1674-1608) که از نظر اهمیِت شعر و ادب انگلستان هم طراز با شکسپیر و چاسر است و بهشت گمشده یکی از آثار مشهور اوست در غزلی که در باره کوری خویش سروده، و سالها قبل توسّط مرحوم لطفعلی صورتگر به فارسی برگردانده شده است، این سفر را بدین گونه بیان می دارد: "هزاران تن به فرمان وی (منظور پروردگار) بی هیچگونه آرامش پهنه زمین و دریا را در می نوردند و در آن میان آنها که کناری ایستاده در انتظار فرمانند نیز خدمتی انجام می دهند."

نتیجه:

مطالعه زندگی و آثار یک نویسنده و بویژه شاهکارهایی را که وی به وجود آورده، بینش عمیق تر و بهتری از یک دوره و یا به طورکلی از تاریخ زبان و ادبیات یک قوم و حتّی از تاریخ بشریت و سّر وجود و راز عالم هستی ممکن است به دست بدهد. چاسر مابین قرون وسطا و جدید ادبیات انگلستان، آثاری را خلق نموده که از نظر قصه نویسی و شعر دارای اهمیت بوده و از این رو به عنوان پدر شعر انگلیسی شناخته شده است. سبکهایی را که وی بنیان نهاده در قرون بعدی مورد استفاده دیگر بزرگان ادبیات انگلستان چون اسپنسر، شکسپیر، میلتن، درایدن و پوپ قرار گرفته است.

یکی از ویژگیهای نویسندگان بزرگ، آگاهی و ایمان به خالق یکتاست و به هر سو که بنگرند و هر پدیده ای از طبیعت و حرکاتی از انسانها را مورد بررسی قرار دهند، گاهی به مرحله و مقامی می رسند که قدرت و ابعاد عظمت خداوندی در آینه دلشان بیشتر و بیشتر متجلی می گردد. چاسر در قصه های کنتربِری روح زیارت و خداشناسی و برابری و برادری را به نمایش می گذارد و شرایطی را از این طریق خلق می نماید که انسان به راز وجود خود که از آغاز تولد در حال سفر به سوی یک زیارتگاه است، پی می برد. و اگر خوانندگان چنین آثاری پیرو دین مبین اسلام بوده و توفیق زیارت خانه خدا را نیز داشته باشند، تصاویر زیبا و رنگارنگی در جلو چشمشان به تدریج ظاهر می گردد و کم کم کل وجودشان سرشار از طنین رسای میلیونها زائری می شود که لَبَّیکْ گویان دور خانه خدا می گردند و مشتاقانه خود را برای دیدار معبود خود آماده می سازند.

منابع و مآخذ:

-Coghill, Nevill. trans. (1963) The Canterbury Tales. England: PenguinBooks.

-Cuddon, J.A. (1984) A Dictionary of Literary Terms. England: PenguinBooks.

-Dunn, Charles W. ed. (1952) A Chaucer Reader. New York: Harcourt,Brace & World, INC.

-Encarta, Microsoft. (1998) Encyclopedia. U.S.A: Product ID69063-442-9831696-30187. (Canterbury & Thomas à Becket).

-Grolier, Multimedia. (1996) Encyclopedia. U.S.A: Grolier ElectronicPublishing INC. (Geoffrey Chaucer).

-Sampson, George. (1970) The Concise Cambridge History of English

Literature. England: Cambridge University Press.

1. Geoffrey Chaucer (1340-1400), The Canterbury Tales

2. Edmund Spencer (1552?-99)3. William Shakespeare (1564-1616)

4. William Caxton (1422?-91)5. Westminister Abbey

6. rhyme royal (or Chaucerian Stanza)

7. iambic pentameter, ababbcc8. Troylus and Crysede

9. The Parliament of Fowls10. Sir Thomas Wyatt (1503?-42)

11. Michael Drayton (1563-1631)12. William Morris (1834-96)

13. John Masefielf (1878-1967)14. Scottish Chaucerians

15. Robert Henryson (1430-1506)16. William Dunbar (1465?-1530?)

17. Gavin Douglas (1474?-1522)18. Sir David Lyndsay (1490-1555)

19. King James I (1394-1437)20. alliteration

21. rime/rhyme22. heroic couplet

23. Ben Jonson/Benjamin Jonson (1572-1637)

24. John Donne (1571-1631)25. Alexander Pope (1688-1744)

26. St Thomas à Becket (1118?-70)

بِکت، اُسقُف اعظم کلیسای جامع کنتربِری، در 29 دسامبر سال 1170 میلادی، داخل کلیسای جامع کنتربِری به شهادت رسید و دو سال بعد به طور رسمی در زمره مقدّسان نام او ثبت گردید. زندگی و شهادت او موضوع نمایشنامه هایی است که توسط: جی. دارلی (G. Darley) و آ. تنیسون (A. Tennyson) و تی.اِس اِلیوت

(T.S. Eliot) به رشته تحریر در آمده اند.

27. Trinity Chapel28. House of Lords

29. Stour River30. Decameron

دِکامرون توسط بوکاچیو بین سالهای 1348 و 1358 میلادی نوشته شده است.

31 - مطالبی که در اینجا نقل شده است، برای نشان دادن موقعیت چاسر در ادبیات انگلستان و جهان تهیه گردیده و سالها پیش در رادیوی ایران با شرکت چندین تن به صورت یک نمایش اجرا و پخش شده است. در اینجا مطالبی که مربوط به گفتار این مقاله است عینا داده شد. در صفحات پیشین مقاله، با توجّه به محتوای این قسمت و کل برنامه، کوشش شده است که از تکرار مطالب خودداری شود.

32 - جان میلتن (1674-1608) که از نظر اهمیت شعر و ادب انگلستان هم طراز با شکسپیر و چاسر است و بهشت گمشده یکی از آثار مشهور اوست در غزلی که در باره کوری خویش سروده، و سالها قبل توسّط مرحوم لطفعلی صورتگر به فارسی برگردانده شده است، این سفر را بدین گونه بیان میدارد: "هزاران تن به فرمان وی (منظور پروردگار) بی هیچگونه آرامش پهنه زمین و دریا را در می نوردند و در آن میان آنها که کناری ایستاده در انتظار فرمانند نیز خدمتی انجام می دهند."

Selected Bibliography:

به علت قدمت و اهمیّت، منابع بی شماری در مورد چاسر وجود دارد،اگرچه به زبان فارسی مطلب خیلی محدود است. در حدود ششصد سال گذشته کلیّه آثار او بارها زیر ذره بینهای قوی به وسیله دانشمندان متخصص مورد بررسی مکرر قرار گرفته است. "تنها از قصّه های کنتربِری، 84 نسخه خطی متفاوت، تا به امروز نگاهداری شده است"(دان چارلز، 1952، پیشگفتار صفحه 18). با آمدن تسهیلات شبکه های کامپیوتری و دسترسی به پایگاههای اطلاعاتی و علمی جهانی اهمیّت موضوعات بیشتر شده است، اگرچه هر تحقیق، مقاله و کتابی شاید قطره ای در مقابل دریا را ماند. فهرست کتابهایی که در زیر، به صورت منتخب تهیه و داده شده است، تقریبا همه در بیست سال گذشته چاپ و منتشر گردیده اند و نشان می دهند که چاسر هنوز هم جای خود را به عنوان "پدر شعر انگلیس" حفظ نموده است.

1- Benson, C.D., Chaucer''''s Drama of Style: Poetic Variety and Contrast inthe Canterbury Tales (1986; repr. 1988)

2- Bowden, Betsy, Chaucer Aloud: The Varieties of Textual Interpretation (1987)

3- Brewer, Derek, ed., Chaucer: The Critical Heritage, 2 vols. (1978)

4- Burnley, David, A Guide to Chaucer''''s Language (1984)

5- Chaucer, Geoffrey, The Canterbury Tales, trans. by N. Coghill (1952) and

The Works of Chaucer, ed., by F.N. Robinson, 2nd rev. ed.(1957)

6- Cooper, Helen, The Structure of the "Canterbury Tales" (1984)

7- Donaldson, E.T., Speaking of Chaucer (1983)

8- Edwards, A.S., ed., Middle English Prose (1984)

9- Ellis, Roger, Patterns of Religious Narrative in the Canterbury Tales (1986)

10- Gardner, John, The Life and Time of Chaucer (1977)

11- Gittes, K.S., Framing the Canterbury Tales (1991)

12- Howard, D.R., Chaucer: His Life, His Works, His World (1987)

13- Howard, D.R., The Idea of Canterbury Tales (1976) and Chaucer (1987;

repr.1989)

14- Jordan, R.M., Chaucer''''s Poetics and the Modern Reader (1987)

15- Kendrick, Laura, Chaucerian Play: Comedy and Control in the Canterbury Tales (1988)

16- Koff, L.M., Chaucer and the Art of Story-telling (1988)

17- Kokeritz, Helge, A Guide to Chaucer''''s Pronunciation (1954 repr. 1979)

18- Lumiansky, R.M., Of Sondry Folk: The Dramatic Principle in the

"Canterbury Tales" (1980)

19- Mann, J., Geoffrey Chaucer (1991)

20- Mclntosh, a., et al., A Linguistic Atlas of Late Medieval English, 4 vols.

(1987)

21- Mosse, Fernand, A Handbook of Middle English, trans. by James A.Walker (1952; repr. 1969)

22- North, J.D., Chaucer''''s Universe (1988)

23- Olson, P.A., The Canterbury Tales and the Good Society (1987)

24- Patterson, L., Chaucer and the Subject of History (1991)

25- Payne, R.O., Geoffrey Chaucer, 2nd ed. (1986)

26- Pearsall, Derek, Life of Geoffrey Chaucer (1992)

27- Sandved, Arthur O., An Introduction to Chaucerian English (1985)

28- Traversi, Derek, Chaucer''''s "Canterbury Tales": A Reading (1983)

29- Wardale, Edith E., An Introduction to Middle English (1937; repr. 1976)

کليه حقوق برای پرتال علوم انسانی محفوظ است