جستجو در   
امکانات

روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی عمومی ورزش
پدیدآورنده : ذوالاکتاف، وحید-صفوی همامی، شیلا-فخر پور، رقیه
بازدید : 655
تاریخ درج : 1386/7/17
منبع :

 
دانشنامه پرتال علوم انسانی و اسلامی :: علوم قرآن و حدیث :: آزمون :: روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی عمومی ورزش

روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی عمومی ورزش


چکیده:هدف:در این تحقیق، مفهوم آمادگی حرکتی به عنوان یکی از عاملهای اساسی استعدادیابی ورزشی مطرح شده است و آزمون هشت گانه( TO )نیز برای اندازه گیری آن معرفی و خصوصیات روان سنجی آن مطالعه می شود. روش:57 دانشجو(19 تا 24 ساله)در سه گروه مجزا، آزمونهای مهارتی استاندارد رشته ورزشی خود(تنیس روی میز، بسکتبال و یا والیبال)را انجام دادند.آنها همچنین دو بار TO را با فاصله 10 الی 45 دقیقه انجام دادند.

نتایج:نوبت اول TO در()115 ثانیه و نوبت دوم در()105 ثانیه انجام شد(0001/0 P ). پایایی آزمون نیز از طریق همبستگی درون گروهی برای 93/0 بود.همبستگی TO با آزمونهای تکنیک سنج منفرد هر رشته، از 38/0 تا 59/0 متغیر بود.در هر سه رشته، تولید نمره جامع از آزمونهای منفرد باعث ارتقای همبستگی با TO شد.روایی معیار TO در نوبت اول آزمونگیری با استفاده از نمره جامع آزمونهای مهارتی تنیس روی میز، بسکتبال و والیبال به ترتیب برابر 56/0، 54/0 و 76/0 بود.ضریب روایی در نوبت دوم با همان معیارها به ترتیب به 63/0، 65/0 و 76/0 ارتقا یافت.

بحث ونتیجه گیری:برای سنجش آمادگی حرکتی، پایانی 93/0 ایده آل است.همچنین با توجه به بهتر شدن ضریب روایی TO با نمره های جامع مهارتی در مقایسه با نمره های منفرد و تکرار شدن این الگو برای هر سه ورزش تنیس روی میز، والیبال و بسکتبال نتیجه گیری می شود که آزمون هشت گانه به هدف اصلی خود که اندازه گیری آمادگی حرکتی عمومی است، نائل شده است.روایی در حد 63/0 تا 76/0 بیشترین مقدار است که می توان برای چنین آزمونی متصور شد.باقیمانده پراکندگی استعداد ورزشی افراد، احتمالا به عاملهایی از قبیل آمادگی جسمانی، اندازه های آنتروپومتریک و آمادگیهای روانی-اجتماعی مربوط می شود.در مجموع می توان نتیجه گرفت که نوبت اول TO ، قابلیت یافتن استعداد عام حرکتی را دارد، ضمن آنکه نوبت دوم آن به نحو مطلوب تری این مهم را به انجام می رساند.

واژگان کلیدی:آمادگی حرکتی، استعدادیابی، روایی، آمادگی حرکتی، آزمون هشت گانه

مقدمه

میلیونها والدین و هزاران مربی آرزو دارند که کودکان و نوجوانان تحت تربیت آنها، در آینده از بهترین ورزشکاران جهان شوند.آنها به همراه آینده سازان ورزش برای رسیدن به این هدف انرژی، زمان و هزینه های زیادی را صرف می کنند.برای این افراد، اندازه گیری استعداد ورزشی اهمیت فوق العاده ای دارد.سابقه فرایندی که به روش علمی استعدایابی مرسوم است، به کشورهای بلوک شرق و سالیان پس از جنگ جهانی دوم برمی گردد(1، 2؛ص 14 و 15).آنها با انگیزه بهره برداریهای سیاسی و تبلیغی از ورزش، استعدادیابی را شروع کردند.امروزه، تقریبا در سراسر دنیا به نوعی برای رشته های گوناگون ورزشی، استعدادیابی انجام می شود(3 تا 5).هدفهای استعدادیابی در دنیای مدرن عبارتند از:صرفه جویی در هزینه ها، افزایش احتمال توفیق؛افزایش عمر مفید ورزشی برای قهرمانان؛سوق دادن افراد غیر مستعد به سایر زمینه ها و جلوگیری از اتلاف سرمایه و سرخوردگی آنها و توزیع مناسب تر استعدادها(3 تا 6).

مسیرهای مربوط به مطالعات علمی استعدادیابی، دو شاخه کاملا متفاوت دارند.یکی از شایع ترین مسیرها، بررسی خصوصیات نخبگان قهرمان در رشته های گوناگون و ترسیم شاخص براساس آنهاست. برای مثال، خصوصیات آنتروپومتریک(6، 7)، فیزیولوژیک(4، 8؛ص 74 و 97 تا 108)، روانی- اجتماعی(9، 10)و حرکتی-مهارتی(2، 4، 11، 12)قهرمانان ورزشی در یک رشته خاص مطالعه شده و سپس الگوها برای سایر علاقمندان استخراج و اعلام شده اند.این راه عملا به نتیجه قاطعی نرسیده است و از نظر منطقی هم بعید به نظر می رسد که نتایجی به دنبال داشته باشد.به این دلیل که خصوصیات الگو متعلق به ورزشکاران بالغ است، اما استعدادیابی معمولا در کودکی ونوجوانی صورت می گیرد.در بیشتر رشته ها، بین اولین جلسات تمرین و دوران قهرمانی حداقل حدود 10 سال فاصله وجود دارد(4، ص 68).بررسی منحنیهای رشد نشان می دهد که با کاهش سن، تغییر پذیری عاملهای متفاوت نیز کاهش می یابد؛به طوری که در ماههای اول تولد، کودکان تقریبا همه مشابه به نظر می رسند(13).همچنین مشخص نیست که خصوصیات ورزشکاران قهرمان تا چه اندازه ای اکتسابی (وابسته به تمرین)و تا چه اندازه ای وراثتی است.از میان عاملهای جسمانی، شاید قد کمتر از سایر عاملها تحت تأثیر محیط قرار گیرد، ولی عاملهای دیگر به مقدار زیادی تحت تأثیر آن قرار می گیرند(14).از طرف دیگر، برای اندازه گیری عاملهای روانی- اجتماعی خردسالان در حال حاضر، امکانات بسیار محدودی وجود دارند که این عاملها از محیط به شدت تأثیر می پذیرند(4، ص 70).

دیگر مسیر علمی استعدادیابی که با موفقیت بیشتری همراه بوده است، «زیر نظرگیری» 1 علمی از دوران خردسالی است.در این روش، بچه هااز خردسالی زیر نظر گرفته می شوند و آنهایی که جنب و جوش، تحرک و علاقه بیشتر و بهتری نشان می دهند در دوران بعدی به مدرسه های اختصاصی تر با امکانات مناسب تر ورزشی فرستاده می شوند(15، 16).زیر نظرگیری برای رشته هایی مثل ژیمناستیک و شنا از دو تا سه سالگی(مهد کودک)و برای فوتبال، والیبال و بسکتبال از ده تا یازده سالگی(دوره راهنمایی)شروع می شود.این روش به جای استعدادیابی، بیشتر مبنی بر پرورش استعداد است.در حال حاضر، آزمونهای مورد استفاده در این روش، بیشتر همان آزمونهای منفرد آمادگی جسمانی و آزمونهای مربوط به مهارتهای اولیه (1). gnituocS

رشته مورد نظر است.در این روش، تجربه و غریزه معلمان و مربیانی که دست به گزینش می زنند، شاید بیشتر از آزمونها مؤثر باشد.به هر حال، کار اصلی پس از انتخاب افراد شروع می شود و هرچه امکانات و آموزشهای فراهم شده برای پرورش استعداد کارآمدتر باشد، نتیجه رضایت بخش تر و مطلوب تر خواهد بود (17).به عبارت رساتر، در این روش با بهره گیری از محیط پرورشی مناسب، چه بسا استعدادهای متوسط نیز خیلی خوب رشد کند.

مطالعات استعدادیابی که در ایران صورت گرفته اند، بیشتر متمایل به مسیر اول استعدادیابی است (18 تا 22).دلیل آن نیز واضح است؛کمبود منابع اقتصادی و تسهیلاتی ایران اجازه تعقیب مسیر دوم را نمی دهد.برای مثال، در رشته ای مثل والیبال نمی توان فقط براساس شاخص قد در هر استان، سالیانه هزاران کودک را جذب کرد و سپس تا 18 سالگی از میان آنها ده ها والیبالیست نخبه را بیرون کشید.اعتبار و بودجه رسمی و غیر رسمی هیأتهای والیبال استانها، سالیانه کمتر از 10 میلیون تومان است و فرهنگ کار داوطلبی نیز در ورزش ایران جانیفتاده است.این بودجه، اساسا به گذران امور روزمره معطوف است.در استانی مثل اصفهان، سالیانه به طور متوسط حدود 80 هزار کودک وارد کلاس اول راهنمایی می شوند(23).باتوجه به تفاوتهای فردی مربوط به سرعت رشد، اگر مقرر شود که فقط یک درصد فوقانی قد در این مرحله جذب شود، آنگاه سالیانه 800 کودک جذب هیأت می شوند.چنانچه این تعداد با آزمونهای موثر استعدادیاب به سرعت محدود نشود، آن گاه هیأت والیبال باید سالیانه به طور متوسط پذیرای 6400 والیبالیست 11 تا 18 ساله(مجموع افراد جذب شده در 8 رده سنی)باشد.با بودجه موجود، حتی یک درصد این جمعیت را هم نمی توان پوشش داد 1 .با این مثال، اهمیت آزمونهای استعدادیابی که قرار است این پالایشها را به انجام رساند، به خوبی روشن می شود. باتوجه به امکانات و واقعیتهای گفته شده پیشنهاد می شود که در ایران، الگوی استعدادیابی ورزشی حد وسط دو مسیر ذکرشده در مقدمه برگزیده شود.

آزمون هشت گانه TO 2 ، باتوجه به منابع قابل دستیابی و در پاسخ به نیازهای مرحله های ابتدایی استعدادیابی ورزشی ساخته شده است.در مرحله اولیه نیاز است که به سرعت ولی با دقت، انبوه داوطلبان هر رشته ورزشی پالایش شوند.برای مثال، با این روش می توان هر ساله از 80 فرد قد بلند مناسب برای والیبال در استان اصفهان، حدود 80 نفر(10%) را برای آموزش و هدایتهای ویژه انتخاب کرد.بدین ترتیب، در مقیاس کشوری و برای همه رشته های ورزشی لازم است که سالیانه از میان حدود یک میلیون و 500 هزار نفر دانش آموز سال اول ابتدایی 3 ، حدود 1500 نفر را با آزمونهای استعدادیاب اولیه پالایش کرد تا به مراکز تخصصی برای آموزش و هدایتهای ویژه راه یابند.این روش درصورتی تحقق می پذیرد که ظرفیتی حدود 15 هزار نفر(جمع 10 دوره سالانه)برای پرورش استعدادهای نخبه در کشور آزمون و 001/0 آنها انتخاب شوند.توجه داشتن به عبارت آخر مشخص می کند که چرا اولین مرحله استعدادیابی باید بسیار ظریف، دقیق، روا و در عین حال سریع و کم هزینه باشد.در این تحقیق، مفهوم آمادگی حرکتی به عنوان مهم ترین موضوع اندازه گیری در مرحله های اولیه استعدادیابی ورزشی معرفی شده است و TO برای (1).کسب اطلاعات از طریق رئیس وقت هیأت والیبال استان اصفهان.

(2). tseT latcO

(3)متوسط جمعیتی که در ده سال گذشته هر ساله به کلاس اول ابتدایی راه یافته اند(23).

عملیاتی کردن آن پیشنهاد و روایی آن مطالعه می شود.

روش شناسی تحقیق

آزمودنیها:از 44 کلاس واحد 2 تربیت دختران دانشگاه اصفهان در سال 1382، پنج کلاس (شامل 69 نفر)به صورت خوشه ای هدفدار انتخاب شدند و تحقیق برای آنها توضیح داده شد.شرکت در تحقیق، داوطلبانه و با اجازه نامه بود.درنهایت، 57 داوطلب(19 تا 24 ساله)از رشته های والیبال(18 نفر)، تنیس روی میز(18 نفر)و بسکتبال(21 نفر) در تمام مرحله های تحقیق شرکت کردند.

آزمونها:در این تحقیق از آزمونهای مهارتی به عنوان معیار استفاده شده است.آزمونهای مهارتی استاندارد به کار رفته عبارتند از:آزمونهای سه گانه بسکتبال خاص دختران و زنان بزرگسال(24)، مجموعه آزمون والیبال آهپرد(25)و آزمون مات- لوخارت تنیس روی میز(26).همچنین به منظور استخراج نمره جامع برای هر ورزش، اطلاعات مربوط به تعدادی از آزمونهای مهارتی معلم ساخته(که با تغییرات جزئی در آزمونهای استاندارد به وجود آمده بودند)نیز مورد بهره برداری قرار گرفتند 1 .

آزمون هشت گانه TO :وسایل اندازه گیری شامل:کورنومتر، توپ فوتسال، یک جاتوپی کوچک، شماره انداز و دو هشت ضلعی منظم می شوند.برای کودکان، طول ضلع داخلی هشت ضلعی 160، طول ضلع خارجی 200، و طول اتصالها 38 سانتی متر و برای نوجوانان این ابعاد به ترتیب برابر 200، 260 و 62 سانتی متر درنظر گرفته شد.ارتفاع هشت ضلعی 4 با عرض 10 سانتی متر و از جنس قوطی آهنی یا پلاستیکی ساخته شد. چنین عرض و ارتفاعی، راه رفتن و دویدن را بر هشت ضلعی آسان کرد و سقوط از آن را از نظر آسیب دیدگی شکل 1.حرکت اول آزمونهای هشت گانه

بی خطر ساخت(شکل 1).آزمون دارای هشت مرحله و هر مرحله شامل یک دور گردش کامل حول هشت ضلعی بود.حرکات هشت گانه عبارتند از:

1)حرکت چهاردست و پا، 2)حرکت تعادلی یک سویه، 3)حرکت تعادلی دو سویه، 4)حرکت تعادلی پابکس، 5)حرکت عقب عقب، 6)غلت توپ با پا، 7)غلت توپ با دست، 8)حرکت لی لی. شرح کامل حرکات و دستورالعمل آزمون به همراه تصویرهای مربوطه در مرجع 2 آمده است.

روشهای آماری:طبیعی بودن توزیع داده ها از طریق آزمون اسمیرنوف کالموگروف تأیید شد.ضرایب پایایی از طریق همبستگی درون گروهی 2 و ضرایب روایی از طریق همبستگی بین گروهی پیرسون محاسبه شدند.

روایی منطقی و روایی محتوای TO

می توان استعداد ورزشی را دارای چهار جزء اساسی دانست:

1)تناسب فیزیکی، 2)آمادگی فیزیولوژیک، 3) آمادگی روانی اجتماعی و 4)آمادگی حرکتی.هدف (1).برای آشنایی با جزئیات آزمونهای مهارتی به کار رفته در تحقیق و نحوه استخراج نمره جامع برای هر ورزش به گزارش فخرپور رجوع شود(2).

(2). noitalerroC ssalcartnI

شکل 2.هرم آمادگیهای فیزیکی(ردیف پایین)و فیزیولوژیک(ردیف بالا)

آزمون هشت گانه، اندازه گیری آمادگی حرکتی است. با توجه به آزمون به کار رفته و سطح ورزشکاری، آزمون حرکتی می تواند بسط و ساده، یا جامع و پیچیده باشد. ساده ترین آزمون حسی-حرکتی، آزمون تعادل ایستاست.به هر حال، باتوجه به کوچک بودن سطح اتکا و بلندبودن مرکز ثقل بدن انسان، نگه داشتن تعادل مستلزم حداقل آمادگی فیزیکی و فیزیولوژیک(مثلا کارآیی سیستم های استخوانی، عضلانی و عصبی) است که سایر حیوانات اساسا فاقد آنها هستند و انسان نیز تا آنها را کسب نکند، نمی تواند تعادل خود را به خوبی حفظ کند.بنابراین، داشتن تعادل در آزمونهایی مانند ایست لک لک 1 به طور ضمنی به بسیاری از آمادگیهای فیزیکی و فیزیولوژیک نیاز دارد.هرم این آمادگیها در شکل 2 نشان داده شده است.دومین مفهوم ساده آمادگی حرکتی چالاکی 2 ، به معنای توانایی بدن برای انجام دوها و مانورهای سریع و کوتاه(چند متری)است(4، ص 10).چالاکی به توان بی هوازی و حفظ تعادل پویا در تغییر وضعیتهای گوناگون بدنی (مثل ایستاده، نشسته و خوابیده و غیره)نیاز دارد. مفاهیم ساده بعدی که عبارتند از«حرکت و سرعت»، نحوه جابه جایی بدن(از جلو، از پهلو، از عقب و غیره)را در یک مسافت بلندتر(چند ده متری)باتوجه به زمان انجام کار مورد توجه قرار می دهند.مفهوم بعدی چابکی است.در چابکی، تمام مفاهیم مهم پیشین یعنی تعادل، چالاکی، نحوه حرکت، سرعت، توانایی مانور و تغییر مسیر نیز وجود دارند.بنابراین وجود چابکی متضمن وجود سایر عاملهای مورد نیاز سطوح قبلی حرکتی است(28).به همراه آزمونهای چابکی و چالاکی نیز هماهنگی و دقت اعضای بدن نسبت به یکدیگر، یعنی هماهنگی درونی نیز سنجیده می شوند.چنانچه در آزمون چابکی، کاربرد و تماس با اشیای خارجی به نحوی مطرح شود، دقت و هماهنگی بیرونی عضلات عمده بدن هنگام چابکی به طور صریحی اندازه گیری می شود که این اندازه گیری تقریبا حاکی از وجود تمام عاملهای جسمانی آمادگی حرکتی است.چنین آزمونی را می توان شاخص آمادگی حرکتی یا حرکت پذیری 3 دانست.چابکی، عنصر اساسی هر هشت مرحله TO به شمار می رود.علاوه بر آن، شش مرحله از TO به هماهنگی با یک جسم خارجی(هشت ضلعی یا توپ)نیاز دارد.دو مرحله دیگر TO که شامل حرکت عقب عقب و لی لی است و در آنها ابزاری وجود ندارد، حفظ چابکی در آنها بدون کاربرد وسایل دشوار است.باتوجه به آنکه آزمون TO به طور متوسط حدود 2 دقیقه به طول می انجامد، در آن استقامت عضلانی و توان بی هوازی اندازه گیری می شود.

منظور از اندازه گیری ضمنی عاملها آن است، که اگر یک اندازه گیری حرکتی در سطح بالاتر با موفقیت انجام شود، دلالت بر آن دارد که عاملهای (1). dnats kortS

(2). ssenkciuQ

(3). ssentiF rotoM ytiliboM

مورد نیاز سطوح پائین تر نیز در حرکت وجود داشته اند.به هر حال، توفیق نیافتن در انجام TO به معنای آن است که یک یا چند عامل از عاملهای آمادگی حرکتی، آمادگی فیزیولوژیک یا آمادگی فیزیکی، ممکن است اختلال یا ناکارآمدی داشته باشند.برای یافتن ریشه مشکل باید به آزمونهای جزء سنج(مثلا آزمونهای آمادگی جسمانی)رجوع کرد به این فرایند، راهبردهای بالا به پایین اندازه گیری 1 گفته می شود(28).در همین جاست که مشخص می شود، TO مطلوب ترین آزمون برای مرحله های ابتدایی استعدادیابی به شمار می رود.با TO می توان به شناسایی مستعدها پرداخت یعنی کسانی که مشکلی در آمادگیهای فیزیکی، فیزیولوژیک و حرکتی ندارند و از نظر منطقی قادر به انجام آنها هستند.البته در این آزمون افراد غیر مستعد نیز شناسایی می شوند، ولی تشخیص ریشه های مشکل، به آزمونهای سطوح پایین تر واگذار می شود.

تکلیف آمادگیهای روانی اجتماعی چیست؟آیا اندازه گیری آنها در TO نادیده گرفته شده است؟ مهارت تصمیم گیری در رأس هرم آمادگیهای روانی- اجتماعی قرار دارد.تصمیم بر دو تکیه گاه وسعت دید و میزان تمرکز استوار است(29).وقتی یک بازیکن فوتبال در محوطه جریمه حریف صاحب توپ می شود، باید بتواند در کسری از ثانیه بین پاس، دریبل و شوت یکی را انتخاب کند.اگر او تصمیم درستی بگیرد و آن را اجرا کند، قاعدتا همه پیش نیازهای ضروری را داراست، یعنی توانسته است که با دید مناسب، موقعیت بازیکنان رقیب و خودی را به خوبی شناسایی کند.در عین حال، تمرکز مناسبی داشته و از بین هزاران محرک سمعی، بصری و حسی دریافتی، توانسته است مانع محرکهای مزاحم شود و بر محرکهای مطلوب تمرکز کند.اجرای حرکت صحیح، آن هم استرسهای موجود در محوطه جریمه رقیب نیز بدون وجود آمادگی کامل حرکتی ممکن نیست.به هر حال، در TO اندازه گیری تصمیم به دلایل زیر مد نظر نیست:

1.مهارتهای روانی-اجتماعی سطوح فوقانی(مانند توانایی تصمیم گیری)به آموزش و تمرین نیاز دارند و تنها پس از سالها کسب تجربه و آموزش فراوان در مرحله بلوغ ورزشی به دست می آیند.قاعدتا آخرین پالایشهای مربوط به شناسایی قهرمان ورزشی، باید بر اندازه گیریهای مبتنی بر توانایی تصمیم گیری استوار باشد.

2.تواناییهایی مانند تصمیم گیری، تنها در شرایط مسابقه واقعی به طور کامل قابل اندازه گیری هستند.چه بسا ورزشکار در محیط تمرینی بهترین تصمیمات را بگیرد و اجرا کند، ولی هنگام مسابقه، تحت تأثیر استرسهای روانی-اجتماعی این توانایی را از دست بدهد.از دیدگاه تماشاگری یا خبرنگاری، هر فردی ممکن است احساس کند که تصمیم صحیح چیست.اما هنر آن است که تصمیم صحیح اولا در جریان بازی گرفته شود و ثانیا توانایی اجرای آن نیز موجود باشد.بنابراین، اندازه گیری کامل و نهایی چنین آمادگیهای پیچیده ای به آخرین مرحله های پالایش استعدادیابی و آن هم به صحنه های مسابقه واقعی واگذار می شود.

به هر حال، TO به گونه ای طراحی شده است که بتواند به طور مقدماتی، برخی از عاملهای سطحی تر آمادگیهای روانی-اجتماعی را بسنجد.از این رو، طرح آن تا حدودی پیچیده و شامل هشت حرکت است تا علاوه بر حرکت پذیری، هوش حرکتی نیز در اجرای (1). tnemssessa rof ygetartS nowd-poT

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

آن نقش داشته باشد.همچنین، آزمودنی باید هنگام اجرا قادر باشد با آزمونگر ارتباط برقرار کند تا بهترین نتیجه را به دست آورد.علاوه بر آن، اجرای خوب TO تا حدودی به تمرکز و دید مناسب نیاز دارد.از طرف دیگر، با توجه به اجرای آزمون در دو نوبت و ثبت نوبت دوم برای آزمودنی، عاملهایی مانند آموزش پذیری؛ علاقه، انگیزه؛پشتکار و تداوم نیز در نتیجه آزمون مؤثر هستند.بنابراین، در طراحی TO به اندازه گیری ضمنی هفت عامل پایه آمادگی روانی-اجتماعی (هوش حرکتی، آموزش پذیری؛علاقه و انگیزه پشتکار و تداوم؛ارتباطپذیری، دید و تمرکز)نیز توجه شده است.شکل 3، هرم آمادگیهای حرکتی و شکل 4، هرم آمادگیهای روانی-اجتماعی مورد نیاز ورزش را نشان می دهد.برای شناسایی عاملهایی که در هر دور TO به اندازه گیری آنها تأکید شده است، به جدول 1 مراجعه شود.

شکل 3.هرم آمادگیهای حرکتی مورد نیاز ورزش

شکل 4.هرم آمادگی روانی(نیمه راست)و اجتماعی(نیمه چپ)مورد نیاز ورزش

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 1.عاملهای حرکتی، فیزیولوژیک و روانی-اجتماعی مؤثر در هر دور از آزمون TO

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 2.ضرایب پایایی بین آزمون و آزمون مجدد TO در فاصله 10 الی 45 دقیقه

یافته های تحقیق

جدول 2، اطلاعات مربوط به محاسبه ضرایب پایایی TO را برای دو تکرار آن به فاصله 10 الی 45 دقیقه ارایه می دهد.در هر سه گروه آزمودنی، ماهیت داده ها و تغییرات آنها در دو نوبت آزمون تقریبا همسان است. پایایی کلی TO را براساس این اطلاعات می توان 93/0 درنظر گرفت.برای تعیین روایی بین TO با تک آزمونهای مهارتی و نمره جامع در سه رشته ورزشی، ضریب همبستگی بین گروهی پیرسون محاسبه شد.نمودار 1 این ضرایب را برای نوبت اول و نمودار 2 آن را برای نوبت دوم TO نشان می دهد. هنگام مطالعه این نمودارها توجه شود که برای محاسبه ضریب روایی با تک آزمونهای مهارتی بین TO با تک تک مهارتهای مربوطه، همبستگی گرفته و میانگین آنها گزارش شده است.مثلا ضریب همبستگی بین نوبت اول TO با چهار مهارت بسکتبال، به طور متوسط برابر 37/0 بوده است.

وقتی که نمره های مهارتهای گوناگون بسکتبال به نمره Z تبدیل شد و میانگین آنها به عنوان نمره جامع بسکتبال درنظر گرفته شد، همبستگی TO نوبت اول با این نمره به 54/0 ارتقا یافت.جدول 3 نیز ضرایب همبستگی بین مهارتی را برای آزمونهای استاندارد به کار رفته در تحقیق در رشته های والیبال و بسکتبال نشان می دهد.

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

نمودار 1.ضرایب همبستگی نوبت اول TO با تک آزمونهای مهارتی و نمره های جامع مهارتی

نمودار 2.ضرایب همبستگی نوبت دوم TO با تک آزمونهای مهارتی و نمره های جامع مهارتی

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 3.ضرایب همبستگی بین مهارتی آزمونهای استاندارد والیبال و بسکتبال

بحث و نتیجه گیری

ضریب پایایی TO برای ورزشکاران رشته های والیبال، بسکتبال و تنیس روی میز، به ترتیب 90/0، 93/0 و 96/0 به دست آمد.ضرایب پایایی گفته شده در یک راستا و برای مجموع آزمودنیهای این تحقیق برابر 93/0 است.محمدی، ضریب پایایی TO مخصوص ژیمناستیک را 91/0 و مؤتمر، ضریب پایایی TO مخصوص ورزشهای راکتی را 96/0 گزارش کرده است(11، 12).گزارشهای به دست آمده همسو بوده اند و براساس آنها می توان، ضریب پایایی سه نسخه متفاوت آزمون هشت گانه را در پنج نوع ورزش، بیش از 90/0 درنظر گرفت. متخصصان با درنظر گرفتن احتمال تغییر واقعی نمره ها در آزمونهای حرکتی، ضرایبت پایایی بالاتر از 80/0 را خوب تفسیر می کنند(30، ص 162).باید توجه داشت که هدف از آزمون TO علاوه بر حرکت پذیری، اندازه گیری هفت عامل روانی-اجتماعی ورزش یعنی هوش حرکتی؛ارتباطپذیری؛آموزش پذیری؛تداوم و پشتکار؛علاقه و انگیزه؛دید و تمرکز نیز مورد نظر است.به همین منظور، TO در دو مرحله انجام می گیرد و نمره دوم برای داوطلب ثبت می شود.کسانی که در عاملهای گفته شده وضعیت مناسبی داشته باشند، قاعدتا نمره دوم بهتری خواهند داشت.ولی کسانی که فاقد آنها هستند، در آزمون دوم یا پیشرفت نمی کنند یا نمره بدتری به دست می آورند.چه در عمل و چه در بررسی تفاوت بین نمره های آزمون و آزمون مجدد TO ، وجود پیشرفتی برابرثانیه مشاهده شده است(به برابر بودن میانگین و انحراف معیار توجه شود).منبع تفاوتهای مشاهده شده بین دو نوبت آزمون TO با فاصله 10 تا 45 دقیقه ای، دارای دو بخش است:تفاوتهای واقعی و تفاوتهای مربوط به خطای اندازه گیری.توجه به تأثیر هفت عامل روانی اجتماعی گفته شده بر TO دلالت بر آن دارند که بخش زیادی از تفاوتهای مشاهده شده واقعی هستند. بنابراین، خطای اندازه گیری TO بسیار پایین و پایایی آن منا9سب است.دلیل دیگر آن است که در هر پنج

رشته ورزشی مورد مطالعه، ضرایب همبستگی در آزمون مجدد TO هم برای تک آزمونها و هم برای نمره جامع مهارتی افزایش یافته است.معنای این سخن، تأیید حضور عاملهای روانی-اجتماعی در نمره دوم آزمون TO است که نشان می دهد، شناسایی تفاوت سطح مهارتی با نمره دوم TO بهتر انجام می گیرد.از طرف دیگر، موتمر نشان داد که ضریب عینیت TO برای سه داور مستقل، 9995/0 است که این نیز به نوبه خود تأیید دیگری بر خطای اندازه گیری بسیار پایین TO (11)است.

نمودارهای 1 و 2، دلایل بسیار خوبی را برای تأیید ضرایب روایی TO نشان می دهند.ضرایب روایی TO برای رشته های تنیس روی میز، بسکتبال و والیبال، به ترتیب برابر 63/0، 65/0 و 76/0 به دست آمدند.این ضرایب برای بدمینتون و ژیمناستیک، 58/0 و 81/0 گزارش شده اند(11، 12).متخصصان معتقدند که ضرایب روایی بالاتر از 50/0 برای آزمونهای حرکتی باید خوب تفسیر شوند (30، ص 203).دلیل این موضوع آن است که اولا، پایایی آزمونهای خوب حرکتی به دلیل وجود تفاوتهای واقعی در نوبتهای متفاوت آزمونگیری در حد 80/0 تا 95/0 است.دوما، مهارتهای متفاوت ورزشها تا حدودی از هم مستقل بوده اند و حتی در رشته ای مثل ژیمناستیک همبستگی آنها چیزی حدود 20/0 تا حداکثر 70/0 است(31).برای مثال، جدول 3 نشان می دهد که ضریب همبستگی مهارتها با یکدیگر در بسکتبال و والیبال به ترتیب به طور متوسط برابر با 30/0 و 49/0 است.وقتی ضرایب همبستگی آزمونهای مربوط به مهارتهای متنوع یک ورزش پایین باشد، نمی توان انتظار داشت که یک آزمون مستقل حرکتی، ضریب همبستگی خیلی بالایی را با این تک آزمونها یا نمره کلی آنها نشان دهد.هنگامی که مهارتهای بسکتبال و والیبال به طور متوسط با یکدیگر 30/0 و 49/0 همستگی دارند، بدیهی است که همبستگیهای حدود 46/0 و 54/0 TO با آنها خیلی خوب تفسیر می شوند(نمودار 2).جالب تر آن است که این ضرایب با نمره جامع مهارتی به 65/0 و 76/0 ارتقا یافته اند.واقعیت دیگری که مجموعه ضرایب روایی آزمونهای هشت گانه تاکنون نشان داده اند آن است که با پیچیده تر شدن ورزش، پیش بینی استعداد سخت تر می شود و روایی آزمونها پایین می آید. همبستگی TO با بدمینتون، تنیس روی میز، بسکتبال، والیبال و ژیمناستیک به ترتیب برابر با 58/0، 63/0، 76/0 و 81/0 بوده است.وقتی که متوجه می شویم در بین این ورزشها، ژیمناستیک ورزشی بسته است و مهارتهای آن بیشترین وابستگی را با یکدیگر دارند و بدمینتون ورزشی باز است و مهارتهایش بیشترین استقلال را از یکدیگر دارند، ضریب 58/0 TO با بدمینتون به همان خوبی ضریب 81/0 TO با ژیمناستیک تفسیر می شود.

تنها آزمون رقیب TO که در ایران استفاده شده است، آزمون عملی ورودی رشته تربیت بدنی در سالهای 1381 تا 1383 بوده است.پایایی این آزمون در دو تحقیق مستقل 63/0 و 82/0 گزارش شده و آزمون، فاقد روایی برای اندازه گیری آمادگی حرکتی تشخیص داده شده است(32، 33).بدین ترتیب باید پذیرفت که TO از نظر روان سنجی بسیار بهتر است.علاوه بر مزیتهای روان سنجی، ویژگیهای عملیاتی TO نیز بسیار مطلوب تر هستند.صرفه جویی TO از نظر وسایل، فضا، تعداد مجریان، داوری، تفسیر نمره ها و غیره آن را منحصر به فرد می کند.هومن، اهمیت عملیاتی بودن آزمون را به هیچ وجه کمتر از اهمیت خصوصیات روان سنجی آن نمی داند(34).در تحقیقات خارجی نیز ضرایب روان

سنجی به مراتب کمتر از ضرایب TO بوده اند.مکنزی و همکارانش نیز پایایی آزمونهای حرکتی منفرد پایه، مثل تعادل، دریافت، پرش و مهارتهای عمومی را برای خردسالان، بین 15/0 تا 41/0 گزارش کرده اند (35).روایی گزارش آنها بسیار کمتر و حدود 02/0 تا 29/0 بوده است.سیبلی و اتنایر با مطالعه 44 مقاله بدون ذکر عددی خاص، با روش فراتحلیل نتیجه گیری کرده اند که بین فعالیت بدنی و عملکرد شناختی کودکان رابطه معناداری وجود دارد(36). ساودرا و همکارانش نیز روایی آزمونهای هفت گانه خود را برای شنا در زنان 85/0 و در مردان 82/0 عنوان کرده اند(37).چنانچه از مشکل پیچیدگی و هزینه های بالای آزمونهای گفته شده صرف نظر کنیم، مشکل غیر عملی بودن آنها برای دوران کودکی مطرح می شود که از این موضوع نمی توان به سادگی گذشت.آزمونهای مهارتی، آنتروپومتریک و روانی -حرکتی طرح شده در مجموعه آزمونهای گفته شده، به گونه ای هستند که عملا در آخرین مرحله های پرورش استعداد کاربرد دارند.به عبارت دیگر، مجموعه آزمونهای گفته شده، فقط در آخرین مرحله از پالایش استعدادها قابلیت کاربردی دارند.همان طور که در مباحث مربوط به روایی منطقی بیان شد، در مرحله های پایانی استعدادیابی، مسابقه قطعا ابزار مفیدتری به شمار می رود(28، ص 324).از مجموعه مباحث بیان شده نتیجه گیری می شود که در حال حاضر، TO هم دارای اختصاصات خوب روان سنجی است و هم از نظر عملیاتی می توان از آن ساده تر و ارزان تر از سایر آزمونهای رقیب برای استعدادیابی ورزشی در اولین مرحله های استعدادیابی استفاده کرد.

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

منابع و مآخذ

1.آقای علی نژاد.1381.استعدادیابی در ورزش، مجموعه مقالات اولین کنگره استعدادیابی دانش آموزان دختر، 30 تا 40.

2.فخرپور، ر.1382.روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی ورزشی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

3.موتمر، ف.1383.روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی ورزشهای راکتی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

4.محمدی، ب.1383.روایی سنجی آزمون هشت گانه برای استعدادیابی ژیمناستیک، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

5.هی وود.کی.ام.1377.رشد و تکامل حرکتی در طول عمر، مترجمان:نمازی زاده، م.اصلانخانی، 48 تا 64.

6.بهپور، ن یوسفی، ب.و فرامرزی، م.1379.ارتباط نوع پیکری و ترکیب بدنی با عملکرد در الگوهای حرکتی پایه و اجرای مهارتهای پایه فوتبال، نشریه حرکت، 7:15 تا 37.

7.ابراهیم، خ.1380.بررسی وضعیت موجود و تدوین شاخصهای استعدادیابی در رشته والیبال، گزارش تحقیق، پژوهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.

8.قراخانلو، ر.1381.بررسی وضعیت موجود در تدوین شاخصهای استعدادیابی در فوتبال، گزارش تحقیق، پژوهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.

9.گائینی، ع.1380.بررسی وضعیت موجود و تدوین شاخصهای استعدادیابی در شنا، گزارش تحقیق، پژوهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.

10.یوسفی، ب.1381.استعدادیابی در کشتی، مجموعه مقالات، پژوهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی:103 تا 122.

11.سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان اصفهان، 1383، مصاحبه تلفنی.

12.بوام گارتنر تی آی.و جکسون آ اس.1376.سنجش و اندازه گیری در تربیت بدنی، مترجمان:ح، سپاس و پ.نوربخش، انتشارات سمت.

13.ذوالاکتاف، و.و ربیعی، م.1382.عینیت، اعتبار و روایی آزمون علمی سال 1380 برای گزینش دانشجوی تربیت بدنی، المپیک.23:15 تا 24.

14.کاشف، م.و بنیان، ع.1382.مطالعه و بازنگری آزمون علمی ورودی رشته تربیت بدنی، چکیده مقالات چهارمین همایش بین المللی پژوهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.

15.هومن، ح.ع.1381.اندازه گیریهای روانی و تربیتی(فن تهیه آزمون و پرسشنامه)، نشر پارسا:225 تا 228.

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

کليه حقوق برای پرتال علوم انسانی محفوظ است