جستجو در   
امکانات

اثر نوع پارامترهای پیش نشانه شده بر زمان واکنش تکلیف تولید نیرو
پدیدآورنده : واعظ موسوی، سید محمد کاظم-شجاعی، معصومه
بازدید : 602
تاریخ درج : 1386/7/17
منبع :

 
دانشنامه پرتال علوم انسانی و اسلامی :: فلسفه و کلام :: تولید :: اثر نوع پارامترهای پیش نشانه شده بر زمان واکنش تکلیف تولید نیرو

اثر نوع پارامترهای پیش نشانه شده بر زمان واکنش تکلیف تولید نیرو


چکیده:زمان واکنش( TR )عاملی بسیار مهم در اجرای ماهرانه است.یکی از عاملهای اثرگذار بر TR «پیش نشانه» است.نتایج تحقیقات انجام شده در مورد این عامل، مبین ارتباط بین TR افراد طبیعی با تعداد و نوع پارامترهای پیش نشانه شده اند.ولی بیشتر این تحقیقات روی تکالیف هدفگیری انجام شده اند.بنابراین، تحقیق حاضر به منظور آزمودن اثر نوع پارامتر پیش نشانه شده بر TR ، در یک تکلیف تولید نیرو انجام و طرح تحقیق سه عاملی آمیخته، بر روی 16(هشت مرد و هشت زن)دانشجوی داوطلب، غیرورزشکار و راست دست در دامنه سنی 20 تا 25 ساله اجرا شد.آزمودنیها در پنج جلسه متوالی، مجموعا 2400 کوشش(هر جلسه چهار دسته 120 کوششی)را با استفاده از دستگاه پیش نشانه کردن پارامتر، با وضعیتهای متفاوت پیش نشانه انجام دادند.تکلیف مورد نظر، مستلزم تولید نیروی ایزومتریکی معین(3 یا 6 gk )به سمت داخل یا خارج و با اندام فوقانی راست یا چپ با حداکثر سرعت و دقت ممکن پس از ارائه پیش نشانه و محرک بود. TR آزمودنیها در سطوح متفاوت متغیر مستقل با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس سه عاملی(نوع پارامتر پیش نشانه شده*جنس*جلسه)با سنجشهای مکرر دو عامل نوع پارامتر پیش نشانه شده و جلسه، تجزیه و تحلیل شد.طبق نتایج، اثر اصلی نوع پارامتر پیش نشانه شده و جلسه معنادار(05/0 P )، ولی اثر اصلی جنس و اثر متقابل نوع پارامتر و جنس غیر معنادار بود(05/0< P ).

واژگان کلیدی:آماده سازی حرکتی، پارامترهای حرکت، تکلیف تولید نیرو، روش پیش نشانه کردن پارامتر، زمان واکنش.

مقدمه

کنترل حرکتی 1 ، یکی از حوزه های مطالعاتی است که به بررسی و شناخت جنبه های عصبی، فیزیکی و رفتاری حرکت می پردازد(اشمیت ولی 2 ، 1999). تحقیقات در این زمینه، پایه و زیربنای تحقیقات کاربردی در مورد یادگیری حرکتی است.بیشتر تحقیقات یادگیری حرکتی، بر اساس نتایج و نظریه های حاصل از تحقیقات کنترل حرکتی انجام می شوند.

یکی از موضوعات مورد بحث در این حوزه، «فرایند برنامه ریزی حرکتی» 3 است.این مفهوم که حرکات سریع به صورت کلی توسط یکی بازنمایی انتزاعی 4 و به نام برنامه حرکتی 5 کنترل می شوند، کاملا به اثبات رسیده است(کیل 6 ، 1968، وودورث 7 ، 1899).ولی تعیین پارامترهای برنامه ریزی شده و نحوه آماده سازی آنها(فرایند برنامه ریز حرکتی) چندان واضح نیست.

روزنبام 8 (1980، 1983)برای بررسی این فرایند، روشی را به نام«روش پیش نشانه کردن پارامتر 9 » ابداع کرد.در این روش قبل از ارائه محرک، اطلاعاتی جزئی یا کامل در مورد پاسخ، با یک علامت یا پیش نشانه فراهم می شود.محرک، تمام نشانه های لازم را برای مشخص کردن پاسخ ارائه می دهد.به عقیده روزنبام، اگر پارامترهای خاصی از حرکت مورد نظر قبل از شروع آن شناخته شوند، می توان بخشهایی از برنامه حرکتی را از قبل آماده کرد.بنابراین، زمان واکنش« TR »، زمان آماده سازی پارامتر نامشخص را نشان می دهد و کوتاه تر از شرایط بدون پیش نشانه خواهد بود.

بیشتر آزمایشهایی که با این روش انجام شده اند، مبین ارتباط بین TR افراد طبیعی با تعداد[آنسون و همکاران(2000)، بونت، رکوبین و استلمچ 10 ، (1982)، جنتزش و لئوتولد 11 (2002)، روزنبام (1980 و 1983)، شیخ و شجاعی، زیر چاپ، گودمن و کلسو 12 (1980)، لریش و فرکنی 13 (1985)]و نوع پارمتراهای پیش نشانه شده است [ایجکرز 14 ، (1990)، باک و اورشیم 15 ، (2000) پراکتور و ریو 16 ، (1986)، پروتیو و گیروارد 17 (1984؛1984)؛دورنیر و ریو 18 (1990)، روزنبام(1980)، ریو و پراکتور(1984)، زلازنیک و هن 19 (1985)، گودمن و کلسو(1980)، نیکالتی و یومیلتا 20 (1984 و 1985)].

در مورد علت تفاوت اثر انواع متفاوت پارامترهای (1). lortnoc rotoM

(2). eeL

tdimhcS

(3). gnimmargorP rotoM

(4). noitatneserper tcartsbA

(5). margorp rotoM

(6). eleeK

(7). htrowdooW

(8). muabnesoR

(9). euqinhcet gniucerp retemaraP

(10). hcamletS

niuqeR,tennoB

(11). dlohtueL

hcsztneJ

(12). osleK

namdooG

(13). ynakerF

hsiraL

(14). srekjipS

(15). miehsrevE

kcoB

(16). eveeR

rotcorP

(17). drauoriG

uaetorP

(18). eveeR

reimoD

(19). nhaH

cinzaleZ

(20). atlimU

ittelociN

پیش نشانه شده، توضیحات وتفاوتی ارائه شده است و همچنان در خصوص علت واقعی و اصلی آن، بحث و مجادله ادامه دارد.به عقیده برخی محققان، تحقیقاتی که از روش پیش نشانه کردن استفاده کرده اند، نشان می دهند، TR نه تنها تحت تأثیر فرایندهای برنامه ریزی حرکتی است، بلکه فرایندهای غیر حرکتی شناسایی محرک و انتخاب پاسخ نیز، بر آن اثر می گذارند[اسپیجکرز(1990)، باک و اورشیم (2000)، پراکتور و ریو(1986)، پروتیو و گیروارد (1985)، زلازنیک، شاپیرو و کارتر(1982)، زلازنیک و هن(1985)، گودمن و کلسو(1908)، لریش(1986)، لریش و فرکنی(1985)، نیکالتی و یومیلتا، (1984 و 1985)].

این فرایند غیر حرکتی، ممکن است تحت تأثیر تعداد پاسخهای انتخابی و سازگاری محرک و پاسخ 1 قرار گیرند.بنابراین، برخی محققان، این تفاوت اثر را ناشی از کنترل نشدن و ثابت نبودن تعداد پاسخهای انتخابی در شرایط متفاوت آزمایش دانسته اند (زلازنیک، شاپیرو و کارتر، 1982).تحقیقاتی که این دو عامل اثرگذار را کنترل کرده اند، باز هم تفاوت معناداری را بین TR در شرایط پارامترهای متفاوت پیش نشانه شده نشان داده اند[(لریش(1986)، لریش و فرکنی(1985))].بنابراین، توضیح دیگری مطرح شد.چون این محققان تصور می کردند، اثر فرایندهای غیر حرکتی را کنترل کرده اند، نتایج را چنین تفسیر کردند:برنامه ریزی پارامترهای حرکت به صورت سلسله مراتبی انجام می شود.این تفسیر نیز بعدها مورد سؤال و تردید قرار گرفت، زیرا برخی از تحقیقات با وجود سازگاری محرک، پاسخ و ثابت بودن تعداد محرک و پاسخ، هیچ تفاوتی را در زمان برنامه ریزی پارامترهای متفاوت نشان ندادند[(پروتیو و گیروارد، (1984))].

برخی محققان [دورنیر و ریو(1990)، نیکالتی و یومیلتا(1985)]تفاوت اثر انواع متفاوت پارامترهای حرکت بر TR را در آزمایشهای قبلی چنین تفسیر کردند:احتمالا در شرایطی که ارتباط محرک و پاسخ مستقیم است(سازگار است)، آرایشهای متفاوت فضایی محرک و پاسخ(چپ-راست یا بالا-پایین) باعث تفاوت در میزان سازگاری آنها می شوند. بنابراین، این تفاوت اثرها، نتیجه اثر سازگاری هستند (یعنی تأثیر فرایندهای غیر حرکتی تصمیم گیری، نه فرایندهای برنامه ریزی).

تحقیقات بعد نیز که به منظور روشن شدن ابهام و تناقضهای موجود انجام شدند، ضمن کنترل تمام عاملهای اثرگذار، وجود این تفاوتها را آشکار کردند [(آنسون و همکاران(2000)، لپین، گلن کراس و ریکویین 2 ، (1989))].ولی بیشتر تحقیقاتی که از روش پیش نشانه کردن استفاده کرده اند، تکلیف هدفگیری 3 را به کار برده اند و این نتایج، در تکالیف دیگر تکرار نشده اند.بنابراین سئوال اصلی تحقیق این است:آیا اثر نوع پارامترهای پیش نشانه شده، در تکلیف تولید نیرو نیز مشاهده خواهدشد؟آیا در تکالیف متفاوت آماده سازی پارامترها باترتیبی یکسان انجام می گیرند؟

تحقیق حاضر به منظور بررسی اثر نوع پارامتر پیش نشانه شده، جنس، جلسه و اثر متقابل بین آنها بر TR در یک تکلیف تولید نیرو با استفاده از طرح سه عاملی آمیخته 4 (ترکیبی از طرح درون گروهی 5 و بین گروهی 6 )انجام شد.همچنین فرض شد که TR در (1). ytilibitapmoC esnopser-sulumitS

(2). niuqeR

,ssorcnelG,enipeL

(3). ksat gnimiA

(4). ngised lairotcaf-eerht dexiM

(5). ngised spuorg nihtiW

(6). ngised spuorg neewteB

وضعیت پیش نشانه«جهت»کوتاه تر از وضعیت پیش نشانه«اندام»و«مقدار نیرو»و TR وضعیت پیش نشانه «اندام»، کوتاه تر از وضعیت پیش نشانه«مقدار نیرو» و TR مردان در تمام وضعیتهای بالا کمتر از زنان است.

روش شناسی تحقیق

آزمودنیها

آزمودنیهای این تحقیق را 16 دانشجوی داوطلب سالم تشکیل می دهند که شامل:هشت مرد با میانگین سن 3/16/22 سال، میانگین قد mc 1/46/170، میانگین وزن gk 5/31/63 و هشت زن با میانگین سن 6/19/22 سال، میانگین قد mc 9/44/158 و میانگین وزن gk 2/43/58 است.آزمودنیها غیر ورزشکار و راست دست هستند که دارای مشاغل بدنی نبودند، دارو مصرف نمی کردند و به مواد مخدر، الکل، سیگار و...اعتیاد نداشتند.

ابزار

ابزار اندازه گیری متغیرهای وابسته و دستکاری تجربی، «دستگاه پیش نشانه کردن پارامتر 1 »بود که محقق آن را طراحی کرده سخت افزار و نرم افزار آن را نیز شرکت ساتراپ ساخت.سخت افزار دستگاه شامل چهار بخش نیروسنج 2 ، نمایشگر رایانه، یک سیستم کامل رایانه و چاپگر بود.نرم افزار دستگاه، امکان کنترل برنامه آزمون را فراهم می کرد که عبارت بود از: ترتیب و زمانبندی ارائه پیامهای صوتی و دیداری(پیش نشانه ها، محرک و بازخورد)و در نهایت سنجشها و ثبت آنها نیروسنج دارای دو دسته بود که به پایه ای ثابت متصل می شد و نیروی کشش و فشار هر یک از اندامهای فوقانی را با دقت gk 1/0 می سنجید. نمایشگر رایانه نیز روی همان پایه ثابت قرار داشت.و ارتفاع آن قابل تنظیم بود.

در هر کوشش، طرحی از نیروسنج و علامتهایی به عنوان پیش نشانه و محرک روی نمایشگر ظاهر می شد.دو خط افقی در بالای دسته راست و چپ این شکل، اندام پاسخ را مشخص می کرد.دو پیکان به سمت خارج و داخل در دو طرف خطوط، مشخص کنند جهت اعمال نیرو بود و دو عدد سه و شش در وسط شکل، میزان مورد نظر نیرو را نمایش می داد. علاوه بر این، علامتهایی، میزان نیروی اعمال شده آزمودنی را در هر کوشش، به عنوان بازخورد افزوده کینتیکی، کمی و پایانی نشان می دادند.زمان شروع برنامه، ذخیره و چاپ داده ها، به وسیله سیستم رایانه ای که در مقابل آزمونگر(محقق)قرار داشت، کنترل می شد.چاپگر نیز اطلاعات مربوط به هر کوشش را چاپ می کرد.ضریب ثبات بازآزمایی 3 ، 93/0 برآورد شد.

از دیگر ابزارهای سنجش، ابزارهای آنتروپومتری 4 یا پیکرسنجی، شامل:قدسنج، ترازو، متر مخصوص، کالیپر لغزشی میله ای 5 یا پیکر سنج تیغه دار 6 ، کالیپر لغزشی کوچک و کالیپر بازشونده 7 بود.

شیوه اجرا

ابتدا اطلاعات لازم در مورد تحقیق در اختیار داوطلبان قرار گرفت.آنها نیز فرم رضایتنامه را امضا (1). sutarappa gniucerp retemaraP

(2). retemomanyD

(3). dohtem tseter-tseT

(4). yrtemoporhtnA

(5). repilac maeb-gnidilS

(6). retemoporohtna dalB

(7). repilac gnidaerpS

کردند و طبق آن متعهد شدند، از هرگونه فعالیت بدنی شدید یا مشابه با تکلیف تجربی تصویرسازی تکلیف اجتناب کنند، همچنین تغذیه و خواب کافی داشته باشند و در صورت مصرف هر داروی اثرگذار بر هوشیاری، از وقوع هر حادثه یااتفاق غیر منتظره ای که ذهن آنها را بسیار درگیر می کند و تمرکز و توجه آنها را تحت تأثیر قرار می دهد، محقق را در جریان بگذارند.

به منظور کنترل متغیر جرم اندام مجری، پیکر سنجی انجام شد که شامل:اندازه گیری قد، وزن، فاصله شانه تا آرنج، فاصله آرنج تا مچ دست، طول دست، عرض شانه، پهنای آزنج، پهنای مچ دست، محیط شانه، محیط سینه، محیط بازو، محیط ساعد و محیط مچ دست بود.افرادی که اندازه های آنتروپومتری آنها، بیش از یک انحراف معیار با میانگین اندازه های افراد شرکت کننده در تحقیق راهنما تفاوت داشت، پذیرفته نشدند.

سپس آزمودنیها، تکلیف زمان واکنش تولید و تنظیم نیرو 1 را تحت شرایط محرک-پاسخ سازگار در پنج جلسه متوالی(هر جلسه چهار دسته 120 کوششی)انجام دادند.محقق از آزمودنیها خواست که با حداکثر سرعت ممکن به محرک دیداری پاسخ دهند و تلاش کنند، تعداد خطاهایشان کمتر از 10%باشد. به علاوه، به محض وارد کردن نیروی مورد نظر در هر کوشش، اعمال نیرو را قطع کنند.در هر کوشش، پارامتر«اندام»، «جهت»یا«مقدار نیرو»به صورت بی اثر و معتبر پیش نشانه می شد و همزمان با ارائه پیش نشانه، پنج صدا به ترتیب با فرکانسهای کم به زیاد 1000 تا 3000 zH مجموعا به مدت sm 2050 پخش می شد.

در وضعیت پیش نشانه«جهت»، پیش نشانه اطلاعاتی جهت اعمال نیرو یعنی فشار یا کشش را نشان می داد، بدین معنا که پیکانهای به سمت داخل و یا پیکانهای به سمت خارج راست و چپ روشن می شدند.در وضعیت پیش نشانه«اندام»، پیش نشانه اطلاعاتی اندامی را که باید نیرو وارد کند، نشان می داد؛یعنی خط افقی راست و یا خط افقی چپ روی صفحه نمایش روشن می شد.در وضعیت پیش نشانه «مقدار نیرو»، پیش نشانه اطلاعاتی مقدار نیرویی را که آزمودنی باید وارد کند، نشان می داد؛یعنی عدد سه یا شش روی صفحه نمایش روشن می شد.سپس پیش نشانه ها خاموش می شدند و پس از پیش دوره های متغیر(با میانگین sm 500)محرک ارائه می شد.فاصله بین کوششها، 5 ثانیه و استراحت بین دسته کوششها 5 دقیقه بود.

در هر دسته کوشش، 120 حالت متفاوت و پیش دوره های متغیر به صورت تصادفی و از پیش تعیین شده ارائه شد.پس از پایان آزمونهای هر جلسه(480 کوشش)، تمام اطلاعات مربوط به تک تک کوششها چاپ شدند.

روش تجزیه و تحلیل آماری

قبل از تجزیه و تحلیل آماری داده ها، کوششهایی که پاسخ آنها نادرست(پاسخ با اندام اشتباه، به جهت اشتباه و با نیرویی به مقدار بیش از 15%+نیروی هدف)و TR آنها کمتر از sm 100 و بیشتر از sm 100 بودند(براساس دورنیر و ریو 2 ، 1990)، خطا در نظر گرفته شدند و TR این کوششها تجزیه و تحلیل نشدند.داده های به دست آمده از آزمونهای جلسه اول که به منظور آشنایی آزمودنیها با تکلیف و ابزار انجام شد نیز تجزیه و تحلیل نشدند.سپس از یک تحلیل واریانس سه عاملی(نوع پارامتر پیش نشانه شده (1). ksat noitaliger dna noitcudorp ecrof fo emot noitcaer

(2). eveeR

reimoD

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 1.خلاصه تحلیل واریانس سه عاملی با تکرار سنجش دو عامل

(3)*جنس(2)*جلسه(4))با تکرار سنجش دو عامل نوع پارامتر پیش نشانه شده و جلسه 1 استفاده شد.به دلیل اثر TM بر TR ، TM به عنوان یک متغیر کمکی 2 وارد تجزیه و تحلیل آماری شد و با کنترل این متغیر، اثر خالص سایر عاملها بر TR به دست آمد. بر اساس مقادیر انتخابی در بیشتر تحقیقات مربوط به موضوع سطح معناداری 05/0 P در نظر گرفته شد.

یافته های تحقیق

نتایج تحلیل آماری نشان دادند، اثر اصلی نوع پارامتر پیش نشانه شده معنادار بود(05/0 P )(جدول 1). بنابراین، فرضیه صفر یا نبودن تفاوت معنادار بین TR در وضعیتهای متفاوت درای پیش نشانه یک پارامتر تأیید نشد ؛یعنی میانگین TR ، حداقل در دو وضعیت از سه وضعیت بالا با یکدیگر تفاوت معنادار داشت.ولی مقایسه های دو به دو وضعیتها به وسیله آزمون تعقیبی توکی-کرامر 3 نشان دادند که میانگینها در این سه وضعیت با آنچه انتظار می رفت، تفاوت داشتند.

نتایج مقایسه های دو به دو وضعیتها در جدول 2 نشان داده شده اند.مطابق جدول، تفاوت بین میانگین TR وضعیت پیش نشانه جهت پیش نشانه اندام (05/0 P )با وضعیت پیش نشانه اندام و پیش نشانه نیرو(05/0 P )معنادار بود.میانگین TR وضعیت پیش نشانه جهت( sm 371/594)به طور معناداری کوتاه تر از وضعیت پیش نشانه اندام( sm 146/609) و میانگین TR وضعیت پیش نشانه مقدار نیرو( sm (1). serusaeam detaeper htiw tnemirepxe rotcaf eerhT rotcaf owt no

(2). etairavoC

(3). coh tsop remarK-yekuT

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

شکل 1.میانگین زمان واکنش مردان و زنان در هر یک از وضعیتهای دارای پیش نشانه یک پارامتر.

جدول 2.تحلیل تفاوت میان میانگینها برای اثر اصلی نوع پارامتر پیش نشانه شده

636/597)نیز به طور معناداری کمتر از وضعیت پیش نشانه اندام بود.ولی بین میانگین TR در وضعیت پیش نشانه جهت و مقدار نیرو تفاوت معناداری وجود نداشت (شکل 1).

بر اساس اطلاعات جدول 1، اثر عامل بین گروهی جنس و اثر متقابل نوع پارامتر پیش نشانه شده جنس معنادار نبود(05/0< P ).بنابراین فرضیه صفر یا«نبودن تفاوت معنادار بین TR زنان و مردان در وضعیتهای دارای پیش نشانه یک پارامتر»و نداشتن تأثیر متقابل نوع پارامتر پیش نشانه شده و جنس بر TR ، رد نشد.ولی اثر اصلی عامل درون گروهی جلسه معنا دار بود(05/0 P )؛بدین معنا که میانگین TR ، حداقل در دو جلسه از چهار جلسه با یکدیگر تفاوت معناداری داشت.برای تعیین جلساتی که به طور معناداری با یکدیگر تفاوت داشتند، آزمون تعقیبی توکی -کرامر انجام شد.نتایج این مقایسه ها برای اثر اصلی جلسه در جدول 3 نشان داده شده اند.

همانطور که در جدول 3 ملاحظه می شود، بین میانگین TR در جلسات 2 و 4، جلسات 2 و 5، و جلسات 3 و 5 تفاوت معناداری وجود داشت(05/0 P ).مطابق نتایج، در وضعیتهای دارای پیش نشانه یک پارامتر، TR از جلسه دوم تا پنجم کاهش یافت

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جدول 3.تحلیل تفاوت بین میانگینهای TR برای اثر اصلی جلسه

(به ترتیب sm 981/622، sm 680/600، sm 438/598، sm 075/584).بر اساس اطلاعات جدول 1، اثر متقابل نوع پارامتر پیش نشانه شده* جلسه معنادار نبود(05/0< P )، ولی اثر متقابل جنس*جلسه معنادار بود(05/0 P ).به این دلیل که بررسی این آثار متقابل مد نظر محقق نبود، تحلیل این مقایسه ها ارائه نشد.

بحث و نتیجه گیری

در وضعیت بدون پیش نشانه(هشت انتخابی)که هیچ کدام از پارامترهای«جهت»، «اندام»و«مقدا نیرو»پیش نشانه نشده بودند، امکان آماده سازی پارامترها قبل از شروع محرک وجودنداشت.زمان بین محرک و شروع حرکت در این وضعیت، طولانی تر از سایر وضعیتها بود( sm 6/626)، ولی وقتی فقط یک پارامتر پیش نشانه شد و تعداد گزینه ها نصف شدند (چهار انتخاب)، مدت آماده سازی به طور معناداری کاهش یافت.اگر این نتیجه فقط به واسطه کاهش تعداد گزینه ها بود، انتظار می رفت که TR این سه وضعیت چهار انتخابی یکسان شد.ولی بر اساس نتایج، TR وضعیت پیش نشانه«جهت»به طور معناداری کوتاه تر از وضعیت پیش نشانه«اندام» (0060/0 P ، 07/3- t )و TR وضعیت پیش نشانه«مقدار نیرو»به طور معناداری کمتر از وضعیت پیش نشانه«اندام»بود(448/0 P ، 39/2- t ). همچنین بین TR وضعیت پیش نشانه«جهت»و «مقدار نیرو»تفاوت معناداری مشاهده نشد. (7651/0 P ، 70/0- t ).

این نتایج نشان می دهند که TR فقط تحت تأثیر تعداد گزینه ها نبود، بلکه به نوع پارامتر پیش نشانه شده نیز بستگی داشت.تفاوت بین TR در شرایط پیش نشانه پارامترهای متفاوت در این تحقیق، با یافته های آنسون و همکاران(2000)؛پراکتور و ریو(1986)؛ دورنیر و ریو(1990)؛روزنبام(1980)؛کلپ(به نقل از اشمیت ولی، 1999، ص 80)؛ریو و پراکتور (1984)؛لیپین و همکاران(1989)؛لریش (1986)؛و لریش و فرکنی(1985)همخوانی داشت.ولی نوع پارامترهای این تحقیق کاملا مشابه

پارامترهای مورد استفاده در تحقیقات قبلی نبودند.در بیشتر تحقیقات قبلی، از تکلیف هدفگیری استفاده شد و پارامترهای«جهت»، «مسافت»یا«اندام»بررسی شدند[آنسون و همکاران(2000)؛پراکتور و ریو (1984، 1986)؛دورنیر و ریو(1990)؛روزنبام (1980)؛ریو و پراکتور(1988)؛کلپ، به نقل از اشمیت و لی(1999)، ص 80؛لریش(1986)؛ لریش و فرکنی(1985)؛نیکالتی و یومیلتا(1984، 1985)]ولی در این تحقیق، پارامترهای«جهت»، «اندام»یا«مقدار نیرو»پیش نشانه شدند.

اگر با استفاده از روش تفریق روزنبام(1980، 1983)، تفاوت بین TR را در وضعیت بدون پیش نشانه( sm 6/626)و وضعیت پیش نشانه هر پارامتر محاسبه کنیم، زمان لازم برای برنامه ریزی پارامتر پیش نشانه شده به دست خواهد آمد.اگر چه این استدلال، یعنی کاهش TR ، فقط هزینه برنامه ریزی پارامتر پیش نشانه شده بود، اما بعدها برخی محققان از آن انتقاد کردند.

اسپیجکرز، 1990؛اشمیت ولی، 1999؛ آنسون و همکاران، 2000؛باک و اورشیم، 2000؛ پوسنر به نقل از باک و اورشیم، 2000، ص 88؛ دورنیر و ریو، 1990؛ریو و پراکتور، 1984؛ زلازنیک، 1978؛ساندرز به نقل از باک و اورشیم، 2000، ص 86؛عثمان و همکاران، 1995؛ گودمن و کلسو، 1980؛مولر، گتمن، رینکنور، استال و اولریخ 1 ، 2000؛نیکالتی و یومیلتا، 1984 و 1985.

ولی تفاوت بین میزان کاهش TR در وضعیتهای پیش نشانه یک پارامتر، مبین برنامه ریزی سلسله مراتبی پارامترهاست.پراکتور و ریو(1984، 1986)؛ دورنیر و ریو(1990)؛روزنبام(1980)؛لریش (1986)و لریش فرکنی(1985)مطابق با نظریه کنترل سلسسله مراتبی چند سطحی گرین 2 (1972)بیان داشتند، فرایند برنامه ریزی حرکتی نیز به صورت سلسله مراتبی صورت می گیرد.به عقیده روزنبام (1980)پارامترها با ترتیبی معین و به روشی زنجیره ای یا موازی، تعیین و برنامه ریزی می شوند.

بر اساس نتایج، در برنامه ریزی سلسله مراتبی حرکتی، پارامتر«جهت»در سطوح بالاتر قرار دارد و قبل از سایر پارامترها پردازش می شود؛زیرا هزینه آماده سازی آن بیشتر است( sm 3/32).این یافته با نتایج تحقیق آنسون و همکاران(2000)؛دورنیر و ریو (1990)؛روزنبام(1980، 1983)؛لریش (1986)و لریش و فرکنی(1985)همخوانی داشت. در تحقیقات قبلی، پارامترهای«جهت»، «اندام»و «مسافت»به ترتیب در سطوح بالا به پایین سلسله مراتب برنامه ریزی قرار داشتند.ولی در این تحقیق، ترتیب پردازش پارامترها، «جهت»، «مقدار نیرو»و«اندام» بود.البته هزینه برنامه ریزی پارامتر«جهت»( sm 3/ 32)و«مقدار نیرو»( sm 29)تفاوت معناداری نداشت، ولی هر دو بیشتر از هزینه آماده سازی پارامتر «اندام»بودند( sm 5/17).البته این احتمال هم وجود دارد که رده بندی سلسله مراتبی پارامترها در تکالیف یا حتی افراد گوناگون، متفاوت باشد و به نوع پاسخ یا تواناییهای فرد بستگی داشته باشد.به علاوه در تحقیقات قبلی، بیشتر از پارامترهای کینماتیکی(مثل جهت و مسافت)و آناتومیکی(مثل اندام)استفاده شده اند، ولی این تحقیق به بررسی سه پارامتر کینماتیکی (جهت)، کینتیکی(مقدار نیرو)و آناتومیکی(اندام) پرداخته است.به نظر می رسد، سطح برنامه ریزی پارامترها، به نوع کلی آنها بستگی دارد.

(1). hcirlU

,lhatS,reuanekniR,nnamhteG-relluM

(2). lortnoc lacihcrareih levelitlum s''''neerG

در برنامه ریزی سلسله مراتبی حرکت، پارامترهای کینماتیکی و سپس کینتیکی در سطوح بالاتر قرار دارند و پارامترهای آناتومیکی، پس از این پارامترها پردازش و برنامه ریزی می شوند.بر خلاف نتایج این تحقیق و تحقیقات بالا که برنامه ریزی سلسله مراتبی پارامترها را تأیید می کنند، پروتیو و گیروارد(1984)و گودمن و کلسو(1980)بین TR برنامه ریزی پارامترهای«بازو»و «جهت»تفاوت معناداری را مشاهده نکردند.شاید کم بودن تعداد گزینه ها(دو گزینه)و استفاده نکردن از روش پیش نشانه کردن پارامتر در تحقیق پروتیو و گیروارد، علت احتمالی معنادار نبودن تفاوتها بوده است.احتمالا، تصمیم گیری در شرایطی که تعداد زیادی گزینه وجود دارد، متفاوت است(اشمیت و لی، 1999).

گودمن و کلسو(1980)معتقد بودند، پارامترهای حرکت به صورت انفرادی قبل از اجرای تکلیف برنامه ریزی نمی شوند، بلکه به صورت گروهی و تحت تأثیر محدودیتها و نیازهای زیست مکانیکی اجرا و تعیین می شوند.نبودن تفاوت معنادار بین TR در وضعیتهای دارای پیش نشانه پارامترهای گوناگون در تحقیق گودمن و کلسو(1980)را می توان، به سازگاری بسیار زیاد محرک-پاسخ نسبت داد.تحقیقاتی که اثر متفاوت نوع پارامترهای پیش نشانه شده را تحت شرایط محرک -پاسخ، سازگار نشان دادند، به رابطه ای معکوس بین سازگاری محرک-پاسخ و اندازه اثر دست یافتند؛ یعنی با افزایش سازگاری اندازه اثر کاهش می یافت(به نقل از آنسون و همکاران، 2000، ص 222). احتمالا در تحقیق گودمن و کلسو نیز، سازگاری بسیار زیاد محرک-پاسخ باعث کاهش اندازه اثر و نبودن تفاوتهای معنادار شده است.

نتایج تحقیق جنتزش و لئوتولد(2002)نیز همانند یافته های تحقیق حاضر، وجود سطح متفاوت برنامه ریزی را تأیید می کند.نتایج تحقیق آنها مبین وجود دو سطح متفاوت برنامه ریزی هستند.مناطق حرکتی سطح بالا نیز، برنامه ریزی انتزاعی را انجام می دهند؛ در حالی که فرایندهای اجرای اعمال حرکتی با اندام مجری مشخص، در سطوح پایین تر انجام می شوند. نتایج تحقیق آنها با یافته های این تحقیق همسو هستند و نشان می دهند برنامه ریزی اندام مجری در سطوح پایین و برنامه ریزی جهت در سطوح انتزاعی بالا انجام می شود.

به دلیل موافق بودن با مفهوم برنامه حرکتی تعمیم یافته اشمیت 1 ( PMG )، یک برنامه حرکتی برای یک دسته اعمال خاص(در اینجا عمل تولید نیرو)در حافظه ذخیره شده است که برای اجرای آن، باید پارامترهای مشخص(در اینجا«جهت»، «اندام»و «مقدار نیرو»)تعیین و به کار گرفته شوند(به نقل از اشمیت ولی، 1999، ص 157).به عبارت دیگر، پارامترهای حرکت، ویژگیهای قابل تغییر الگوی تغییر ناپذیر فضایی-زمانی یک عمل هستند.

پدیده همتوانی حرکتی 2 هب 3 (1979)؛و لشلی 4 (1930)نشان می دهد که اعمال در سیستم عصبی مرکزی به صورت انتزاعی یا بدون اندام مجری مشخص رمزگردانی می شوند.فرض بر این است که میزان پارامترهای برنامه حرکتی فعال شده در فرایند آماده سازی حرکت مشخص شوند.تنها تحقیقی که به بررسی ارتباط PMG و آماده سازی حرکت با استفاده از روش پیش نشانه کردن حرکت پرداخته و نظریه PMG را تأیید کرده است، تحقیق جنتزش و لئوتولد (2002)است.

نظریه طرحواره 5 اشمیت، نحوه عمل PMG را (1). margorp rotom dezilareneG

(2). ecnelaviuqe rotoM

(3). bbeH

(4). ylhsaL

(5). yroeht amehcS

در کنترل حرکات توصیف می کند.بر اساس این نظریه، حافظه دو حالت دارد:حافظه یادآوری 1 که مسئول تولید حرکت است و حافظه بازشناسی 2 که ارزیابی حرککت را به عهده دارد.در حرکات سریع، حافظه یادآوری شامل برنامه های حرکتی و پارامترهایی است که قبل از انجام حرکت، باکمترین دخالت بازخورد محیطی سازمان می یابد.بعد از اینکه PMG شکل می گیرد و حرکت به وسیله آن اجرا می شود، چهار نوع اطلاعات در مورد وضعیت اولیه، پارامترها، نتایج حرکت و پیامدهای حسی ذخیره می شوند.این اطلاعات فقط با مدتی ذخیره می مانند که اجرا کننده بتواند بین آنها ارتباطی(طرحواره)برقرار کند.اشمیت دونوع طرحواره یادآوری 3 و بازشناسی 4 را معرفی کرد. طرحواره یادآوری و بازشناسی، به ترتیب در تولید و ارزیابی حرکت نقش دارند.تکرار حرکت با استفاده از پارامترهای متفاوت و ایجاد نتایج گوناگون ارتباطی بین میزان پارامتر، نتیجه حرکت و شرایط اولیه به وجود می آید که طرحواره یادآوری نامیده می شود.این طرحواره یا قاعده برای انتخاب پارامتر در اجراهای بعدی استفاده می شود.

طرحواره بازشناسی از ارتباط بین شرایط اولیه، نتایج محیطی و پیامدهای حسی به وجود می آید و برای ارزیابی حرکت استفاده می شود(به نقل از اشمیت ولی، 1999، ص، 371).در تحقییق حاضر(موافق با نتایج و استدلالهای جنتزش و لئوتولد، 2002)، تکلیف مورد نظر دارای یک PMG برای دسته حرکات تولید نیرو و پارامترهای«جهت»، «اندام» و«مقدار نیرو»بود.تمرینهای روز اول که بدون تجزیه و تحلیل اجرا شدند، برای یادگیری طرحواره در نظر گرفته شده بوند.زیرا پس از هر کوششی که آزمودنی پارامتری را انتخاب و استفاده می کرد، بازخوردی پایانی در مورد نتیجه حرکت(مقدار نیروی اعمال شده)داده می شد و فرد می توانست ارتباط بین پارامتر، نتیجه حرکت و شرایط اولیه را پس از چند تکرار(480 کوشش در جلسه اول)کشف کند.علت اینکه در مورد نتیجه مربوط به سایر پارامترها بازخورد داده نشد، این بود که خود فرد می توانست خطاهای مربوط به آن پارامترها را کشف کند؛ولی سیستم حسی، قادر به تشخیص دقیق مقدار نیروهای اعمال شده نبود.

با استفاده از نظریه اشمیت، می توان علت احتمالی نتایج مربوط به اثر نوع پارامتر را بدین صورت توجیه کرد:به نظر می رسد که طرحواره پارامتر«اندام» به دلیل تجربه ای که افراد در سایر تکالیف با این پارامتر دارند، به خوبی شکل گرفته است و به راحتی استفاده می شود.ولی طرحواره پارامترهای «جهت»و«مقدار نیرو»به دلیل جدید بودن، حتی پس از یک جلسه تمرین، به خوبی تشکیل نمی شود.به همین دلیل، آزمودنی برای انتخاب پارامتر مناسب به مشکل رو به روست و باید زمان بیشتری را صرف کند.بنابراین، وقتی«جهت»یا«مقدار نیرو»پیش نشانه شد و فرد ملزم به انتخاب آنها نبود، TR به مقدار بیشتری نسبت به پیش نشانه«اندام»کاهش یافت.

این نتایج را می توان بر اساس نظریه تجمع سلولی قشر 5 (ویکنز، هایلند و آنسون 6 ، 1994)به این صورت توضیح داد.میزان بالای فعالیت نورونهای آماده سازی، در یک تجمع سلولی(نورونهای کوچک تر)با TR ارتباطی معکوس دارد.احتمالا نوع اطلاعات پیش نشانه(پارامتر پیش نشانه شده)بر میزان فعالیت این نورونها اثر می گذارد، به نظر می رسد، (1). yromem llaceR

(2). yromem noitingoceR

(3). amehcS llaceR

(4). amehcS noitingoceR

(5). yroeht seilbmessa llec lacitroC

(6). nosnA

.dnalyH,snekciW

پیش نشانه«جهت»، میزان فعالیت نورونهای آماده سازی را به میزان بیشتری افزایش می دهد و نورونهای بزرگ تر را در تجمع سلول به نقطه آتش نزدیک تر کند و در نتیجه، TR را بیشتر کاهش دهد.احتمال می رود که پس از پیش نشانه پارامتر«جهت»، پارامترهای «مقدار نیرو»و«اندام»به ترتیب میزان فعالیت کمتری در نورونهای آماده سازی ایجاد کنند.از سوی دیگر، نتایج حاصل با فرضیه«اجرای پاسخ» 1 هسبروک، اکاماتسو، مورت وسیل 2 (1995)و یافته های پاسمای، برل، عثمان و هسبروک 3 (2002) همخوانی داشت.بر اساس این فرضیه، به دلیل محدودیتهای بیومکانیکی، فرمان حرکتی مرکزی، سرعت کمتری را برای به کارگیری واحدهای حرکتی عضله حرکت دهنده اصلی در وضعیت درون دستی نسبت به بین دستی تعیین می کند.مطالعات پاسمای و همکاران(2002)و هسبرک و همکاران(1995) با این فرضیه همخوانی داشت.در تحقیق آنها، وضعیت بین دستی(وقتی دو انشگشت از دو دست متفاوت پیش نشانه می شدند)نسبت به وضعیت درون دستی(وقتی دو انگشت از یک دست پیش نشانه می شدند)زمان حرکتی کوتاه تری را ایجاد کرد. بنابراین، آنها اثر نوع اطلاعات(دست یا انگشت*را به محدودیتهای بیومکانیکی پاسخها نسبت دادند. تحقیق حاضر، موافق با فرضیه بالا بود و TR را در وضعیت بین دستی(پیش نشانه جهت)کمتر از وضعیت درون دستی(پیش نشانه اندام)نشان داد.

طبق نتایج، بین TR زنان و مردان با در نظر گرفتن نوع پارامتر پیش نشانه شده یا بدون آن، تفاوت معناداری وجود نداشت(به ترتیب 830/0 P ، 19/0 (3594/2) F ، 539/0 P ، 40/0 (142/1) F .این نتایج با یافته های تایملا 4 (1992)، دانهام 5 (1977)، رنگازاس 6 (1957)، فولتون و هوبارد 7 (1975)، هادکینز 8 (1963)؛ مایلز 9 (1929)و واتکینسون 10 (1997)همخوانی نداشت.ناهمخوانی نتایج در مورد اثر اصلی جنس بر TR با نتایج تحقیقات ملی را می توان، به اختلاف روش مورد استفاده یا نوع تکلیف نسبت داد.تحقیقات قبلی، TR زنان و مردان را در یک تکلیف زمان واکنش، بدون استفاده از روش پیش نشانه کردن پارامتر مقایسه کرده اند در آنها، بیشتر از تکالیفی متفاوت با تکلیف این تحقییق استفاده شده اند.شاید هم این نتیجه، به دلیل ویژگی نمونه آماری داوطلبان، اثر متقابل این انتخاب و متغیر مستقل(از متغیرهای اعتبار خارجی)به دست آمده است و از میزان تعمیم پذیری نتایج کاسته است.علاوه بر این ممکن است، با توجه به این یافته که زنان تا سن 15 تا 17 سالگی TR سریع تری نسبت به مردان دارند و بهبود TR در آنها حدود سن 20 سالگی متوقف می شود اما در مردان ادامه می یابد(فولتون و هوبارد، 1975؛مایلز، 1929)بهبود TR آزمودنیهای زن این تحقیق(میانگین سن 6/1ه+9/22 سال)متوقف شد و TR آزمودنیهای مرد(میانگین سن 3/1ه+6/22 سال)در حال پیشرفت است و به حدی رسیده است که برتری زنان از بین رفته است و TR ها تفاوت معنی داری با هم ندارد.

(1). sisehtopyh noitatnemelpmi-esnopseR

(2). laeS

,leruoM,ustamakA,qcuorbsaH

(3). qcuorbsaH

,namsO,elruB,iamassoP

(4). alemiaT

(5). mahnuD

(6). sazagnaR

(7). dradduH

notluF

(8). snikgdoH

(9). seliM

(10). nosniktaW

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

منابع و مآخذ

1.سید الحسینی، سید مهدی.(1379)، تأثیر دو نوع تمرینات ذهنی و تمرینات بدنی بر زمان واکنش(ساده و انتخابی)دانشجویان پسر غیر نخبه دانشکده تربیت بدنی دانشگاه تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد(چاپ نشده)، دانشگاه تهران.

2.شیخ، محمود و شجاعی، معصومه.(زیر چاپ)، اثر تعداد پارامترهای پیش نشانه شده بر زمان واکنش تکلیف تولید نیرو و حرکت.

3.قلی پور، علی رضا.(1379)، تأثیر پیچیدگی حرکت بر زمان واکنش ساده و انتخابی دانشجویان غیر ورزشکار دانشگاه تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد(چاپ نشده)، دانشگاه تهران.

4.نوربخش، پریوش.(1365)، اثر خستگی عضلانی روی زمان عکس العمل دختران ورزشکار و غیر ورزشکار.پایان نامه کارشناسی ارشد(چاپ نشده)، دانشگاه تهران.

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

کليه حقوق برای پرتال علوم انسانی محفوظ است